Bij de restauratie van Teylers Museum in Haarlem wordt ambacht en vakkennis gecombineerd met hightech inmeettechnologie. Met 3D laserscantechnieken worden inmetingen, tekeningen en ortho foto’s gemaakt. De meetdata en de verschillende modellen dienen als onderlegger voor de restauratiewerkzaamheden aan het Fundatiehuis en het voormalig laboratorium van het museum. Restauratiearchitect Hans van der Wiele: “Er is weinig ruimte, er is geen hoek recht. Alle wanden zijn bol of hol. Daarvoor moeten we goed weten hoe de situatie driedimensionaal is. 3D inmeten is hiervoor de uitgelezen methode.”
Teylers Museum
Teylers Museum is het best bewaarde openbare 18e eeuwse kennisinstituut voor kunst en wetenschap ter wereld. Het is daarnaast ook het eerste en oudste museum van Nederland. Al sinds 1784 is het publiek hier welkom om te komen kijken naar voorwerpen van kunst en wetenschap. Bij de meeste musea is het gebouw de doos waarin een collectie ondergebracht is. Het Teylers Museum daarentegen is een sterke vervlochtenheid van collectie en gebouw. Het museum is genoemd naar Pieter Teyler van der Hulst (1702-1778), een rijke bankier en koopman, die zijn geld naliet ter bevordering van kunst en wetenschap.
Terugleggen marmeren vloer fundatiehuis
Het fundatiehuis is het oude woonhuis van Pieter Teyler van der Hulst. De gang is voorzien van een fraaie marmeren vloer. Het is een karakteristieke, doorleefde vloer. De tegels liggen niet helemaal recht. De vloer deint en golft een beetje. Voor het funderingsherstel van het fundatiehuis moet de vloer verwijderd worden. Bij het terugbrengen van de tegelvloer moet de vloer weer dezelfde sfeer uitademen en precies zo ongelijk liggen als voor de restauratie. De tegels moeten daarom op dezelfde manier teruggelegd worden. Met 3D laserscantechniek wordt de positie en de oriëntatie van elke tegel exact vastgelegd. Het natuursteenbedrijf gebruikt deze gegevens vervolgens om de vloertegels terug te plaatsen. Tenslotte wordt de vloer nogmaals ingescand, om te toetsen of het terugplaatsen een succesvolle operatie is geweest.
Plaatsen liftinstallatie voormalig laboratorium
Het is noodzakelijk om een liftinstallatie te plaatsen in het voormalig laboratorium. De bouwkundige situatie is daar zeer complex. Geen hoek is haaks, wanden verjongen en er is weinig plek. Daarvoor is inzicht in de werkelijke 3-dimensionale situatie noodzakelijk. 3D laserscanning verschaft dit inzicht.
Rol 3D laserscantechnieken in traditioneel restauratieproces
Teylers museum heeft al een aantal restauratieprojecten achter de rug. Bij de restauratie van het fundatiehuis en het voormalig laboratorium kiest restauratiearchitect Hans van der Wiele voor een andere aanpak dan voorheen waarbij meer gebruik gemaakt wordt van hoogstaande 3D meet- en tekentechnieken. Op veel vlakken blijft restaureren een ambacht. De integratie van moderne high-end 3D technieken vereist daarom veel zorgvuldige aandacht. Het is niet de bedoeling om bewezen traditionele technieken en ambachtelijke of handmatige werkwijzen te veranderen. Nieuwe technieken zijn een aanvulling op bestaande restauratieprocessen en bieden ondersteuning waar traditionele inmeting en opname tot fouten kan leiden.
Hans van der Wiele: “Het fundatiehuis is bouwkundig zeer complex. Als je dat allemaal in wilt meten op de conventionele manier, kost dat heel veel tijd en moeite en je krijgt eigenlijk nooit een goed beeld van de huidige situatie.”
Ga voor meer informatie over 3D laserscannen naar de site van PelserHartman.
De video is geproduceerd door Pelser Filmproducties in samenwerking met Hans van der Wiele, Teylers Museum en PelserHartman.