Historische buitenplaatsen worden beschermd om ervoor te zorgen dat zij behouden blijven voor toekomstige generaties. Die bescherming dreigt nu in toenemende mate een eigen risico te vormen. De grootste bedreiging voor veel landgoederen staat niet op de kaart: zij ontstaat in de groeiende complexiteit van regels, procedures en verantwoordingsverplichtingen. De Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) steunt het streven van het kabinet om regels te schrappen en te vereenvoudigen. Het behoud van erfgoed vraagt om ruimte om tijdig en deskundig te kunnen handelen.
Praktijk
Eeuwenlang konden buitenplaatsen blijven bestaan dankzij vakmanschap, lokale kennis en direct handelen. Een probleem werd aangepakt wanneer het zichtbaar werd. “Die praktische manier van werken heeft plaatsgemaakt voor een systeem waarin steeds vaker onderzoek, rapportages en toestemmingen nodig zijn voordat onderhoud kan worden uitgevoerd. Een boom wordt een dossier. Een brug wordt een technisch traject, en ga zo door,” vertelt Eugène van Bouwdijk Bastiaanse. “Als VPHB begrijpen we dat de overheid regels nodig heeft om erfgoed zorgvuldig te beschermen. Tegelijkertijd zien wij in de praktijk dat de stapeling van regels en procedures het beheer van historische buitenplaatsen steeds moeilijker en onnodig kostbaarder maakt. Als we deze bijzondere plekken daadwerkelijk willen behouden, moeten we eigenaren en beheerders ook het vertrouwen en de ruimte geven om verantwoordelijkheid te nemen. Bescherming moet niet leiden tot onmogelijk kunnen handelen.”
Balans
De VPHB benadrukt dat veiligheid, zorgvuldigheid en bescherming van erfgoed noodzakelijk zijn. Tegelijkertijd moet voorkomen worden dat de regels die bedoeld zijn om buitenplaatsen te behouden, het daadwerkelijke beheer en onderhoud ervan belemmeren. Daar komt bij dat de kosten voor onderhoud, onderzoeken, verzekeringen en materialen sterk zijn gestegen, terwijl de financiële ruimte van veel historische buitenplaatsen beperkt blijft.
Toekomst
Een historische buitenplaats blijft behouden door de inzet van mensen die verantwoordelijkheid nemen, kennis hebben van het landschap en kunnen handelen wanneer dat nodig is. De formele bescherming van erfgoed vormt daarbij een belangrijk fundament, maar het dagelijks beheer bepaalt uiteindelijk het voortbestaan. De VPHB pleit daarom voor een betere balans tussen bescherming en handelingsruimte. Wanneer eigenaren en beheerders de ruimte krijgen om praktisch en deskundig op te treden, kunnen historische buitenplaatsen ook in de toekomst zorgvuldig worden beheerd en behouden.
Over de VPHB
De Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) zet zich in voor het behoud van historische buitenplaatsen als cultureel erfgoed, zowel materieel als immaterieel, zodat ze op lange termijn behouden blijven. Van de 570 historische buitenplaatsen in Nederland is ruim de helft in particuliere handen en wordt doorgaans bewoond door de eigenaar. Als belangrijkste belangenvereniging voor deze particuliere eigenaren speelt de VPHB een centrale rol in het behoud, beheer en de zichtbaarheid van dit unieke erfgoed.