Molens zijn misschien wel het meest iconische erfgoed van Nederland. Maar zonder mensen staan ze stil. Bij de Rijnlandse Molenstichting draait alles om vrijwilligers – letterlijk. Kees Wassenaar, voorzitter van deze stichting, vertelt over het belang van die vrijwilligers, de uitdagingen bij het werven van nieuwe gezichten, en wat de stichting doet om mensen te binden.
De Rijnlandse Molenstichting werkt uitsluitend met vrijwilligers. Ongeveer honderd mensen zetten zich in als molenaar, maar ook als bestuurslid of technisch vrijwilliger. Niemand ontvangt een vaste vergoeding, alleen gemaakte kosten worden vergoed. “Het zijn vooral hobbyisten”, legt Wassenaar uit. “Mensen hebben de kans om op een prachtige, rustige plek te genieten. Voor sommigen is het een zomerhuis, terwijl de molen draait.”
De motivatie is helder: een hart voor de molen, en op de tweede plaats de locatie en de rust. Problemen met functioneren komen nauwelijks voor, want iedereen is gediplomeerd via de gildecursus of de eigen molenaarsopleiding.
De grootste uitdaging zit in het aantrekken van technische vrijwilligers en bestuursleden. “Bestuurslid zijn vraagt meer van mensen dan ze soms in eerste instantie begrijpen”, zegt Wassenaar. Daarnaast speelt vergrijzing een rol: gepensioneerden hebben tegenwoordig meer vrijetijdsbestedingen, waardoor de beschikbare tijd onder druk staat. De stichting richt zich daarom nadrukkelijk op jongere mensen, en ziet verheugd ook meer interesse van vrouwen, zowel in het molenaarschap als in bestuursfuncties.
Hoe werven ze nieuwe gezichten? Vooral via mond-op-mondreclame. Jongeren die geïnteresseerd zijn, mogen op afspraak met de molenaar komen helpen met kleine klusjes, en groeien zo langzaam in tot hun diploma. Attenties en een jaarlijks etentje houden bestaande vrijwilligers betrokken. Advertenties, lokale radio en persberichten leverden weinig respons op. Daarom hoopt Wassenaar op nieuwe handvatten via de training Expeditie Nieuwe Gezichten.
Wat ten slotte opvalt: de stichting voert geen formele gesprekken over wensen en verwachtingen. Het contact verloopt organisch. “We spreken elkaar regelmatig en dan komen wensen automatisch ter sprake. Iedereen beseft dat we voor hetzelfde belang staan en hetzelfde warme hart voor de molens hebben.”
Misschien is dat wel de belangrijkste les voor organisaties die worstelen met vrijwilligersbeleid: ken je mensen, geef ze de ruimte om te doen waar ze goed in zijn, en zorg dat de passie voor het erfgoed voorop staat.
De Nationale Monumentenorganisatie (NMo) biedt op 23 september (Den Bosch) en 6 oktober (Naarden-Vesting) de training Expeditie Nieuwe Gezichten aan, in samenwerking met de Stichting OPEN, Erfgoed Brabant en MOOI Noord-Holland. De focus ligt op het werven van nieuwe vrijwilligers in de monumentenzorg, voor professionals die zich bezighouden met vrijwilligerscoördinatie. Interesse? Mail naar events@nmo.nl.