Toeristen moeten vanaf volgend jaar betalen om de Zaanse Schans te bezoeken. De gemeente Zaanstad wil een entreeprijs van 17,50 euro invoeren. Ondanks protest van bewoners en ondernemers steunt een meerderheid van de gemeenteraad dit plan.
Met jaarlijks bijna 2,6 miljoen bezoekers is de Zaanse Schans volgens de gemeente “onbeheersbaar” geworden. Niet alleen is het te druk, ook komt er te weinig geld binnen om het erfgoed van molens en oude huisjes te onderhouden.
Cultureel erfgoed sinds 1963
De Zaanse Schans werd in 1963 opgericht om negentiende-eeuwse houten huisjes uit de Zaanstreek te behouden. De huisjes werden, soms inclusief bewoners, per boot overgebracht naar de huidige locatie tussen Zaandam en Wormer. Later werden ook molens toegevoegd die elders moesten verdwijnen.
Bewoning en modernisering versterken aantrekkingskracht
Tot op de dag van vandaag wonen er mensen in de karakteristieke huisjes. De molens zijn opnieuw in gebruik en naast het gebied staat een modern museum, wat de populariteit van de Zaanse Schans verder vergroot.
Volgens hoogleraar toerisme Jan van der Borg is de drukte in het hoogseizoen onhoudbaar. Op NPO Radio 1 zei hij: “Omwonenden ervaren veel parkeeroverlast. Het slibt volledig dicht en mensen parkeren hun camper op je oprit.”
Idee van entreeheffing blijft omstreden
De invoering van entreegeld zorgt voor verdeeldheid. Gemeente, bewoners en ondernemers verschillen van mening. Voor sommige molens geldt nu al entree, maar een uniforme aanpak ontbreekt.
Toeristenfotograaf Daan Engels waarschuwt dat de Zaanse Schans geen afgesloten attractiepark moet worden. “Het is levend erfgoed,” zegt hij, en vrije toegang is volgens hem essentieel.
Ondernemers zoals Sterre Schaap, dochter van een antiekhandelaar op de Schans, maken zich zorgen. “Onze vaste klanten zullen straks buiten de poort staan.” Ook veel bewoners, vaak op leeftijd, zijn fel tegen.
Alternatief: toegang zonder hek
Tijdens een gemeentelijk debat werd een alternatief besproken: een toegangskaartje zonder fysieke poort, zoals in de duinen. Bezoekers zouden een kaartje moeten kopen bij een automaat en dit kunnen tonen bij controle. Bewoners en omwonenden zouden worden vrijgesteld.
Tegenstanders van het plan hebben een referendum aangevraagd onder het motto Hou de Zaanse Schans open. Morgen beslist de gemeenteraad of dat referendum er daadwerkelijk komt.
Wethouder Wessel Breunesse (GroenLinks) benadrukt dat het plan nog niet in beton gegoten is. “Dit plan heeft nog veel uitwerkingen nodig,” aldus Breunesse. Toch wil hij de entreeheffing volgend jaar laten ingaan.