Bij werkzaamheden aan het Noordeinde in Leiden zijn werklieden gestuit op zwaar muurwerk. Het gaat vermoedelijk om resten van een tot nu toe onbekende toren van een middeleeuwse Leidse stadspoort.
Witte Poort
In de middeleeuwen groeide Leiden in verschillende fases, waarvan de laatste was in 1386. In dat jaar schoof de zuidelijke stadsgrens op en werd er een nieuwe stadsgracht gegraven. Op de plek van de nieuwe stadsmuur werd in 1426 de Nieuwe Haagpoort gebouwd. Archiefmateriaal laat zien dat de Nieuwe Haagpoort bestond uit twee ronde bakstenen torens die in lijn lagen van de stadsmuur. Voor die poort werd een extra verdedigingswerk gebouwd. Die buitenpoort is op stadsplattegronden uit het midden van de zestiende eeuw te zien. De poort werd in 1650 volledig gemoderniseerd en kreeg de naam: Witte Poort.
Ontdekking in 1985
Bij opgravingen in 1985 op de hoek van de Rembrandtstraat en het Noordeinde werd de fundering van een van de torens van deze poort gevonden. Ook werd er een groot stuk stadsmuur opgegraven. De archeologen leidden hieruit af dat dit de zuidoostelijke toren van de binnenpoort moest zijn geweest. Ook de noordoostelijke toren van de binnenpoort werd toen gelokaliseerd.
Recente opgraving
De werkzaamheden die nu plaatsvinden aan het Noordeinde hebben opnieuw funderingen van een rond bouwwerk aan het licht gebracht. Of het nu weer gaat om een toren, is niet zeker maar absoluut plausibel. Het gaat om een kleinere structuur dan bij de opgegraven toren in 1985. Ook ligt deze fundering dichter bij de as van de straat. De datering van de opgegraven fundering is nog niet duidelijk. De opgraving levert veel vragen op waar de archeologen zich over zullen moeten buigen.
Verloop van de opgravingen
De werkzaamheden aan de zuidkant van het Noordeinde zijn bijna afgerond. Daarna is de noordzijde van de straat aan de beurt. Als daar over enkele weken of maanden ook een dergelijke hoektoren gevonden gaat worden, dan is het volgens de archeologen zeer waarschijnlijk dat de locatie van de torens meer naar binnen gelegen was, in tegenstelling tot wat er op oude kaarten van Leiden te zien is: daar staat de stadspoort met vier ronde hoektorens altijd vóór de stadsmuur ingetekend en niet erachter. Mogelijk moet de geschiedenis dan dus herschreven worden.