Vrijdag 22 november vierde Samenwerkingsorganisatie Monumenteneigenaren, Koepel voor Stadsherstellen en Monumentenbeheerders (kortweg: SOM) haar 50ste verjaardag. SOM is de belangenbehartiger van monumenteneigenaren die zonder winstoogmerk proberen bedreigde monumenten een nieuwe toekomst te bieden en in stand te houden. Leden en genodigden kwamen samen in de Amstelkerk, een locatie van Stadsherstel Amsterdam. Stadsherstel Amsterdam speelde een belangrijke rol als mede-initiatiefnemer bij de oprichting van SOM, dat tot 2022 bekend stond als de Landelijke Federatie het Behouden Huis.
Programmering
De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Mona Keijzer, bracht een felicitatiebezoek en in een vraaggesprek onder leiding van Suzan te Brake, de voorzitter van SOM, benadrukte zij het belang van monumenten voor de leefomgeving. Ook spraken zij over de uitdagingen waar de erfgoedsector voor staat, hoe de overheid daarin behulpzaam kan zijn en wat monumenten kunnen bijdragen aan de oplossing van het woningtekort in Nederland. Naast het optreden van de minister werd het inhoudelijk programma verzorgd door Karel Loeff (architectuurhistoricus en directeur Bond Heemschut) en Susan Lammers (algemeen directeur Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).
Ontstaan
De SOM werd vijftig jaar geleden opgericht in een tijd dat de zorg voor gebouwen met monumentale waarde hoogtijdagen beleefde. Natuurlijk was er ook al in het begin van de twintigste eeuw belangstelling voor het gebouwde erfgoed, met name in historische binnensteden. Aanvankelijk lag de focus vooral op woningen, later is er meer aandacht gekomen voor religieus en industrieel erfgoed. Deze verbreding was in 2022 een van de redenen om de naam te veranderen in Samenwerkingsorganisatie Monumenteneigenaren, Koepel voor Stadsherstellen en Monumentenbeheerders.
Belangenbehartiging voor de leden blijft een primaire taak van de SOM, maar de nieuwe naam wil ook uitdrukken dat monumenteneigenaren de samenwerking opzoeken, zowel onderling – voor de uitwisseling van kennis en ervaringen – als extern. Een belangrijke doelstelling is daarnaast om monumenten beter toegankelijk te maken voor publiek.