De omgeving rond de molen bepaalt hoe goed een molen werkt als maalwerktuig en als monument. Deze omgeving heet een molenbiotoop. Door windhinder van bomen en bebouwing verslechteren deze biotopen. Daarom heeft de provincie Gelderland opdracht gegeven voor een nieuw onderzoek naar de Gelderse molenbiotopen. De provincie telt zo’n 150 molens, waarvan de Buitenmolen in Zevenaar en de Grafelijke Korenmolen in Zeddam behoren tot de oudste molens van Nederland.
Molens behouden
Molens zijn herkenningspunten voor een dorp of stad. Vroeger werden ze hoog boven de huizen in dorp of stad gebouwd als werktuig om graan te malen. Tegenwoordig vervullen molens vooral een toeristische en educatieve functie. Om deze herkenbare monumenten te behouden, is onderhoud en restauratie niet voldoende. Voor het behoud moeten molens ook gebruikt worden. Vele vrijwillig molenaars laten de molens draaien en daarmee worden grote reparaties voorkomen.
2025: Jaar van de Molenbiotoop
Een oud toepasselijk gezegde voor een molen is: ’Rust roest!’ Zolang er voldoende wind is, kan een molen draaien. Daarom is het beperken van windhinder noodzakelijk. Windhinder ontstaat door hoogbouw en wild groeiende natuur. De omgeving die de molen als maalwerktuig en als monument beïnvloedt noemen we een molenbiotoop. Helaas verslechteren veel van de molenbiotopen. Om hier aandacht voor te vragen heeft De Hollandsche Molen 2025 tot het Jaar van de Molenbiotoop uitgeroepen.
Beleid provincie Gelderland
De invoering van de omgevingswet op 1 januari 2024 was voor de provincie Gelderland reden om in 2024 een nieuw onderzoek naar molenbiotopen in Gelderland op te starten. Met als resultaat een Gelderse molenbiotoopinventarisatie van 2024. Hiermee is de provincie Gelderland de eerste provincie die bij veranderingen in de omgeving van een molen over een actueel instrument beschikt dat bruikbaar is voor alle betrokken partijen. Zowel voor molenaars, eigenaren en molenverenigingen, als beleidsontwikkelaars bij de provincie en gemeente.
Ligging van de molen is bepalend
Uit de resultaten blijkt dat goede molenbiotopen vooral te vinden zijn in het Gelders rivierengebied, de IJsselvallei en in delen van de Achterhoek. De reden hiervan is de geografische ligging van de molens. Zo zijn in het open rivierengebied betere molenbiotopen. In tegenstelling tot de randen van de Veluwe, waar meer bos en wild groeiende natuur is. De beste molenbiotoop is die van de Hollandsche Molen in Neede, omdat deze molen op een natuurlijke hoogte staat, evenals de Oude Molen in Wijchen en Düffels Möll in Stokkum.
De molenbiotoop is voor iedereen digitaal beschikbaar via Molenbiotoopinventarisatie Gelderland 2024.