De organisatie van de Week van het Duurzaam Erfgoed 2026 is in volle gang. Medio september hopen we weer vele erfgoedprofessionals te inspireren. In deze editie van de Erfgoedstem een interview met Jaap Lageman, programmamanager van de Routekaart Duurzaam Erfgoed.
Je bent sinds eind augustus 2025 aan de slag als programmamanager voor de Routekaart Duurzaam Erfgoed. Wat trok jou aan deze rol, en wat maakt verduurzaming van erfgoed voor jou persoonlijk interessant?
“Wat deze rol zo bijzonder maakt, is dat twee dingen samenkomen waar ik warm voor loop: ons mooie erfgoed en de urgentie van de klimaatopgave. Vaak worden die twee tegenover elkaar gezet, alsof je een monument moet kiezen óf duurzaamheid. Terwijl het juist gaat om monumenten toekomstbestendig maken én in gebruik houden, zonder hun waarde te verliezen. Dat is een puzzel die maatwerk vraagt, en die complexiteit vind ik gewoon buitengewoon boeiend. Ik zie mijn rol als verbinder van alle initiatieven die onze sector rijk is. De sector bestaat uit bevlogen mensen. Mijn taak is vooral om al die mensen en energie zichtbaar te maken en met elkaar te verbinden.”
Voor de lezers die de Routekaart nog niet goed kennen: kan je in een paar zinnen uitleggen waar dit collectief om draait?
“De Routekaart Duurzaam Erfgoed is het gezamenlijke programma van de monumentensector om erfgoed te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Het begon in 2018, toen de sector de Routekaart aanbood aan de klimaattafel Gebouwde Omgeving. Daarmee sprak de sector de ambitie uit om bij te dragen aan de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs: gemiddeld over de hele monumentenvoorraad streven we naar 40% CO₂-reductie in 2030 en 60% in 2040, ten opzichte van 2019. Het is echt een samenwerkingsverband: eigenaren, adviseurs, overheden en restaurateurs werken samen, en wij ondersteunen dat als verbindende schakel.”
Wat heeft je tot nu toe het meest verrast aan de erfgoedsector?
“Hoeveel kennis en gedrevenheid er al aanwezig is, en hoe genereus mensen die delen. Er gebeurt op heel veel plekken iets moois, maar het blijft vaak lokaal of binnen één organisatie hangen. Wat mij verraste is dus niet een gebrek aan goede voorbeelden, die zijn er volop, maar hoeveel winst er te halen valt door die voorbeelden simpelweg met elkaar te delen. Daarom willen we ook het liefst elke week een positief verhaal naar buiten brengen; zo kunnen mensen van elkaar leren.”
Vorig jaar werd na de Week van het Duurzaam Erfgoed het groene koffertje met aanbevelingen aan jou en Arno overhandigd. Wat is daar concreet mee gebeurd? Welke knelpunten zijn aangepakt en waar lopen jullie nog tegenaan?
“Het groene koffertje zat vol aanbevelingen die meer dan 140 professionals tijdens de Week van het Duurzaam Erfgoed hadden opgehaald: van een helder vergunningenproces tot het opleiden van vakmensen en betere monitoring. Die input is voor ons echt een werkagenda geworden. Wat we hebben geleerd is dat we niet alles tegelijk kunnen oppakken. Daarom hebben we met de stuurgroep afgesproken om per periode op één onderwerp te focussen. Het onderwerp dat nu het meeste stof doet opwaaien is de energielabelplicht: vanaf eind mei 2026 zijn ook monumenten verplicht een energielabel te hebben bij nieuwe verkoop- en verhuurcontracten. Dat raakt de hele sector, dus daar zit veel van onze energie. Tegelijk blijven knelpunten als vergunningverlening en kennis bij gemeenten onverminderd belangrijk.”
De Week van het Duurzaam Erfgoed vindt dit jaar plaats van 14 tot en met 17 september. Wat kunnen bezoekers verwachten?
“De Week is hét moment van het jaar waarop de sector samenkomt. Het is een platform om kennis en best practices te delen, en om professionals en beleidsmakers met elkaar in contact te brengen. Dit jaar doen we dat rondom het thema ‘De Warmtetransitie’. Bij uitstek een onderwerp waarin we de erfgoed- en duurzaamheidsprofessionals elkaar moeten vinden. Naast webinars en het Duurzaam Erfgoed Congres gaan we ook met dit thema aan de slag op verschillende plekken in het land. Onder de noemer: ‘Duurzaam Erfgoed in de Regio’ organiseren we lokale sessies bij inspirerende projecten en voorbeelden.
Naar welk onderdeel kijk je zelf het meeste uit?
“Eerlijk? Naar de gesprekken in de wandelgangen. De werksessies leveren waardevolle inhoud op, maar het zijn vaak die spontane ontmoetingen tijdens de koffie waar de mooiste samenwerkingen ontstaan. Daarnaast kijk ik er natuurlijk naar uit om te horen wat de sector dit jaar weer heeft opgehaald — vorig jaar leverde dat een vol groen koffertje op. Dit jaar gaan we echt het land in waardoor de koffer hopelijk nog rijker gevuld wordt.”
Waarom zou een erfgoedprofessional deze week absoluut niet mogen missen?
“Omdat de verduurzaming van erfgoed een uitdaging is die je niet alleen oplost. Het vraagt maatwerk, en niemand heeft alle antwoorden in huis. Tijdens deze week zit alle kennis van de sector bij elkaar in één ruimte. Je haalt er praktische handvatten, je ontmoet mensen die tegen dezelfde vraagstukken aanlopen, en je draagt zelf bij aan de oplossingen die we als sector nodig hebben. Daar wil je als professional gewoon bij zijn.”
Stel: een lezer wil graag deelnemen aan de Routekaart of de Week van het Duurzaam Erfgoed. Hoe kan je je hiervoor aanmelden?
“Het mooiste is dat meedoen laagdrempelig is. Alle informatie staat op duurzaamerfgoed.nl. Daar vind je het laatste nieuws, de agenda en de mogelijkheid om partner te worden via de pagina ‘Partner worden‘ Heb je een vraag of wil je gewoon even sparren? Stuur dan een mail naar info@duurzaamerfgoed.nl. En voor de Week van het Duurzaam Erfgoed is het bijna mogelijk om je aan te melden. Volg de week op https://www.linkedin.com/company/de-week-van-het-duurzaam-erfgoed/ voor de laatste informatie. Mijn advies: meld je op tijd aan, want het is elk jaar weer een drukbezochte boel.”