Dat handhaving de achilleshiel van het erfgoedbeleid vormt, is niet onbekend. Men leze bijvoorbeeld het onderzoek “Toezicht en handhaving monumentenwetgeving” van het Groningse onderzoeksbureau Pro Facto uit 2011. Het rapport schetst een onthutsend beeld van slecht geïnformeerde ambtenaren, chronische tekorten aan middelen, onwillige gemeentebesturen, aangiften die door de politie niet serieus worden genomen en vervolging, die vrijwel nooit tot veroordeling leidt.
Een illustratief voorbeeld betreft het Rijksmonument Grebbedijk 6, een vroeg 19e-eeuwse zeepziederij in het aan erfgoed toch al niet rijke Wageningen. De handhavingsperikelen inzake dit pand vormen een lange klaagzang: een oude ingetrokken monumentenvergunning tot verbouw van het pand in een aantal wooneenheden, een schimmige wisseling van eigenaren, brand, veelvuldig overleg tussen overheden en eigenaren, rechtszaken en een gemeente die liever de andere kant op kijkt. In de bijna 20 jaar dat deze zaak speelt is geen noemenswaardig onderhoud door de opeenvolgende eigenaren gepleegd. Het dak en de vloeren zijn gedeeltelijk ingestort, een boom groeit door het dak heen en overal liggen resten baksteen en hout. Toch, bewijs van de degelijke constructie, staat het casco nog min of meer overeind.
In 2011 trekt de Vereniging Wageningen Monumentaal voor de zoveelste keer aan de bel en dwingt de onwillige gemeente tot handhaving. Uiteindelijk komt de zaak in 2014 voor de Raad van State, waarbij deze oordeelt dat de toenmalige eigenaresse door het nalaten van onderhoud (moedwillig) het pand in gevaar heeft gebracht. Echter, de gemeente heeft de last (de verplichte maatregelen, die uitgevoerd moeten worden door de eigenaresse tot herstel van het pand) niet goed geformuleerd, zodat de eigenaresse vrijuit gaat.
Daarbij laat de gemeente Wageningen het. De gemeente ziet geen heil in het beschermen van een schijnbaar tot instorten gedoemde rotte kies. Een recente nieuwe oproep van lokale heemkundeverenigingen tot handhaving wordt afgewezen. Bij de rechtbank werd een aantal weken geleden de weigering van de gemeente tot handhaven wegens een gebrekkige motivering onderuit gehaald. De gemeente broedt intussen op een nieuwe formulering om niet te handhaven. Ondertussen gaat het verval van Grebbedijk 6 door… en de winter staat voor de deur.
Zoals elke handhaver kan beamen, is een handhavingsprocedure geen makkelijke zaak. Dat vele gemeenten hier steekjes laten vallen of er geen baat in zien, is niet raar. Een monumenteneigenaar, die uit onwetendheid zijn voorgevel wat aanpast, verdient een reprimande, maar geen rechtszaak. Anders wordt het wanneer een monumenteneigenaar uit puur eigenbelang en moedwil de Monumentenwet met beide voeten overtreedt, een belangwekkend pand ten gronde richt en alsnog vrijuit gaat. Voor zover een rechtsorde binnen de Monumentenwet bestaat, wordt deze in Wageningen wel verstoord. Aan de gemeente Wageningen dan ook de plicht dit gedrag met alle mogelijke middelen te bestrijden. Zet hem op gemeente Wageningen!!!
Johan Teters
Laatste berichten van Johan Teters (toon alles)
- Twee deskundigen, twee meningen - 4 september 2017
- Onbestraft verwaarlozen en vernielen - 6 juni 2017
- Landschappen als beschermd dorpsgezicht? - 20 april 2017