Het Cultuurfonds investeert € 900.000 extra in erfgoedvrijwilligers en erfgoedgemeenschappen: mensen die het Nederlandse erfgoed levend houden. Het geld gaat naar Open Monumentendag en stichting OPEN, het landelijke netwerk van provinciale erfgoedhuizen. Met de investering krijgen duizenden vrijwilligers en lokale erfgoedorganisaties meer ondersteuning bij het behouden, zichtbaar maken en doorgeven van erfgoed.
Van monumenten en archieven tot streektalen, tradities, ambachten en historische landschappen, parken en tuinen: erfgoed is overal in Nederland aanwezig. Maar het voortbestaan ervan staat of valt met de inzet van vrijwilligers. Juist nu veel erfgoedorganisaties te maken hebben met een vergrijzend vrijwilligersbestand en de uitdaging om nieuwe generaties te betrekken, wil het Cultuurfonds investeren in de mensen achter het erfgoed.
Van het bedrag is € 400.000 bestemd voor Open Monumentendag, dat in het 40-jarig jubileumjaar extra aandacht geeft aan de vrijwilligers die jaarlijks duizenden monumenten openstellen voor het publiek. € 500.000 gaat naar OPEN, het landelijke netwerk van de erfgoedhuizen, in de twaalf provincies die lokaal en regionaal erfgoedinitiatieven ondersteunen, verbinden en versterken.
Zonder mensen geen erfgoed
Nederlandse erfgoedorganisaties worden voor een groot deel gedragen door vrijwilligers. Zij beheren monumenten, houden tradities levend, verzorgen rondleidingen, onderhouden collecties en dragen kennis over aan nieuwe generaties. Zonder al die vrijwilligers kunnen we erfgoed niet behouden. En als erfgoed verdwijnt, komt het vaak niet meer terug. Weg is weg.
De extra investering van het Cultuurfonds maakt het mogelijk om vrijwilligers beter te ondersteunen en meer mensen actief bij erfgoed te betrekken. Ook helpt de bijdrage erfgoedorganisaties om kennis te delen, nieuwe doelgroepen te bereiken en erfgoed toegankelijker te maken voor een breed publiek.
Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds: “Nederland telt tienduizenden mensen die zich vrijwillig inzetten voor ons erfgoed. Zonder hun inzet blijven monumenten gesloten, verdwijnen verhalen uit het collectieve geheugen en gaat waardevolle kennis verloren. Dat mag niet gebeuren. Erfgoed laat zien waar we vandaan komen, wie we zijn en hoe onze verschillende verhalen met elkaar verbonden zijn. Daarmee draagt erfgoed bij aan een samenleving waarin mensen elkaar beter begrijpen. Dat moeten we koesteren.”
De twee initiatieven dragen hier ieder op hun eigen manier aan bij. Open Monumentendag maakt al veertig jaar erfgoed op grote schaal toegankelijk voor het publiek. Jaarlijks zetten duizenden vrijwilligers zich in om monumenten open te stellen en bezoekers mee te nemen in de verhalen achter de gebouwen. OPEN en de provinciale erfgoedhuizen versterken op hun beurt erfgoedgemeenschappen in het hele land. Via onder meer de erfgoedparticipatiecoaches ondersteunen zij vrijwilligers, erfgoedgemeenschappen bij het doorgeven van erfgoed, bijvoorbeeld met advies over hoe ze hun erfgoed kunnen borgen, meer mensen kunnen betrekken, erfgoed zichtbaarder kunnen maken of hoe ze publieksactiviteiten kunnen opzetten.
Bert Boer, directeur van Stichting Nederland Monumentenland: “Deze bijdrage is een prachtige erkenning van alle vrijwilligers en comités die zich ieder jaar inzetten voor Open Monumentendag. Dankzij deze impuls kunnen lokale organisaties nog meer mensen kennis laten maken met de rijkdom van ons erfgoed en nieuwe doelgroepen bereiken. Samenwerking met partners die zich aan het evenement verbinden, blijft van groot belang om Open Monumentendag toekomstbestendig te houden.”
Marloes Stofferis, coördinator bij Stichting OPEN: “Dankzij deze steun kunnen de erfgoedparticipatiecoaches in alle provincies meer vrijwilligers helpen om goed voor hun erfgoed te zorgen. Hiermee versterken we de zichtbaarheid, diversiteit en toegankelijkheid van ons veelzijdige Nederlandse erfgoed: van molenaars tot museumgidsen, van wilgenknotters tot streekktaalhoeders.”
Toekomst van erfgoed niet vanzelfsprekend
Met de extra investering wil het Cultuurfonds benadrukken dat erfgoed niet vanzelf blijft bestaan. Het vraagt om onderhoud, aandacht en mensen die bereid zijn hun kennis en betrokkenheid door te geven. Want erfgoed gaat niet alleen over monumenten, gebouwen en landschappen, maar ook over de verhalen, tradities, rituelen en gemeenschappen die Nederland vormen. Alleen door daarin te blijven investeren, blijft erfgoed toegankelijk voor iedereen, vandaag én morgen.