Rijksdienst publiceert handreiking voor iconen Hollands landschap
Dijken horen bij Nederland. Een goede bescherming tegen het water is altijd belangrijk geweest in ons lage en natte land. Door alle eeuwen heen en bij alle vormen van het bewoonbaar maken van het land spelen dijken een rol: bij kustbedijkingen, bij droogmakerijen en langs rivieren, bij veen- en moerasontginningen. Het gaat dan ook om cultuurhistorische elementen van de eerste orde, in belangrijke mate kenmerkend voor de eigenheid van een gebied. Het zijn iconen van onze eeuwenlange omgang met het water.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een nieuwe brochure uitgebracht die dient als handreiking voor de omgang met de cultuurhistorische waarde van dijken.
Op tal van plaatsen wordt aan dijken gewerkt. De zwakke punten in de kustverdediging en langs de rivieren worden versterkt in verband met de verandering van het klimaat. Op andere plaatsen worden de dijken weggegraven om bufferzones te creëren die het overvloedige water kunnen opvangen bij een tijdelijk grotere aanvoer van rivierwater. Verder vallen nog steeds oude dijken in het achterland ten prooi aan de voortgaande schaalvergroting in de landbouw, natuurontwikkeling of woningbouw.
Iedere dijk uniek
Door de verschillen in functies, vormen, materialen en wijze van aanleg is vrijwel iedere dijk anders en bestaat een grote regionale verscheidenheid. Dijken zijn er in tal van soorten en maten. Van lage en smalle kaden langs waterstromen, langs plassen, meren, kanalen en polderboezems tot machtige rivierdijken en hoge en brede zeeweringen als de Afsluitdijk (eigenlijk een dam) en de Hondsbossche Zeewering. Iedere dijk heeft een eigen verhaal, een eigen geschiedenis. Deze geschiedenis kan bijvoorbeeld af te lezen zijn aan het bochtig verloop en de kolken die getuigen van doorbraken in verschillende perioden. Verder staan dijken nooit op zichzelf, maar ze gaan altijd samen met een grote verscheidenheid aan waterstaatkundige objecten als oude sluizen, bruggen, molens en gemalen. Ook deze maken duidelijk dat bij iedere dijk een uniek verhaal hoort.
Dat de dijken moeten worden versterkt om ook in de toekomst droge voeten te kunnen houden, ligt voor de hand en ook veel ruimtelijke ontwikkelingen in het achterland zijn nodig om Nederland leefbaar te houden. Het is belangrijk dat deze ingrepen zo veel mogelijk worden uitgevoerd met gevoel voor de historische context.
Een toekomst voor dijken is bedoeld ter ondersteuning en inspiratie voor allen die op een of andere manier voor dit erfgoed verantwoordelijk zijn en bevat algemene informatie over de cultuurhistorische waarde van dijken, inspirerende praktijkvoorbeelden, een overzicht van wet- en regelgeving en nuttige adressen.
