Eendenkooi: bijzonder cultuur-historisch fenomeen wordt bedreigd

Buismans eendenkooi in Gytsjekerk, Friesland
Buismans eendenkooi in Gytsjekerk, Friesland Foto: Agnes Monkelbaan via Wikimedia CC BY-SA 4.0

Familienamen als Kooyker, Kooistra en Kooijman zijn overblijfselen uit de tijd dat er in Nederland nog duizend of meer eendenkooien waren. Inmiddels zijn de kooien bijna een bedreigde diersoort geworden. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft ze onlangs geïnventariseerd en er tweehonderd op de digitale Kaart Groen Erfgoed gezet. Daarvan zijn er nog maar een stuk of zestig in gebruik om eenden te vangen, oorspronkelijk om ze op te eten.

Uitvinding uit de Lage Landen

De eendenkooi geldt als een uitvinding uit de Lage Landen. De vroegste vermeldingen stammen uit de veertiende eeuw, de oudste nu nog bekende dateert uit 1314 en is die van kasteel Marnix de Sainte-Aldegonde bij het Belgische Bornem.