De Emmauskerk in Nieuwegein is officieel aangewezen als rijksmonument. Het gebouw behoort daarmee tot de relatief jonge monumenten uit de periode 1965-1990, ook wel Post 65 genoemd. Dankzij deze status krijgt de kerk maximale bescherming en blijft het gebouw behouden voor toekomstige generaties.
Tijdens een bijeenkomst overhandigde Susan Lammers, algemeen directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), namens minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert het monumentenschild aan Hans de Vries van de Emmauscommissie. Daarbij waren ook leden van de geloofsgemeenschap, wethouder John van Engelen en inwoners van Nieuwegein aanwezig.
Bijzonder ontwerp uit de jaren zeventig
De Emmauskerk kreeg de monumentale status vanwege de sterke vertegenwoordiging van maatschappelijke en religieuze ontwikkelingen uit de jaren zeventig. Daarnaast is het gebouw architectonisch belangrijk en neemt het een bijzondere plaats in binnen het oeuvre van architect Ton Alberts.
Aanwijzingsprogramma Post 65 rijksmonumenten
De aanwijzing tot rijksmonument van de Emmauskerk is onderdeel van het aanwijzingsprogramma voor vijftien rijksmonumenten uit de periode 1965-1990, ook wel bekend als Post 65. Op 4 september 2025 vond de officiële start hiervan plaats in de Kasbah in Hengelo. De locaties weerspiegelen het bijzondere karakter van deze periode. Hiermee wordt vooruitgelopen op een meer omvangrijk aanwijzingsprogramma van rijksmonumenten uit de periode Post 65. De RCE maakt daarvoor dit jaar een uitgebreide selectie.
Organisch en onconventioneel
De Emmauskerk valt nauwelijks op in haar omgeving en is niet direct herkenbaar als kerkgebouw. Dat komt door de onconventionele vormgeving en het ontbreken van een kerktoren. Het gebouw ontstond uit een samenwerking tussen de katholieke parochie van de groeikern Nieuwegein, architect Ton Alberts en beeldend kunstenaar Arnold Hamelberg. De parochie wilde een kleinschalig en multifunctioneel gebouw voor zowel religieuze als andere bijeenkomsten.
De samenwerking tussen Alberts en Hamelberg was intens; Alberts sprak later van ‘samen één potlood vasthouden’. Hun gedeelde visie op ruimte en beweging leidde tot een ontwerp in de organische bouwstijl, waarin verandering en beleving centraal staan. Het gebouw kent vrijwel geen rechte hoeken en heeft daardoor een speels karakter. Opvallend zijn de hoge daklichten, die visueel een verbinding leggen met de naastgelegen vijver en de relatie met de omgeving versterken.
Interieur met slakkenhuisstructuur
Ondanks de complexe vormen oogt het interieur sober en bescheiden. De plattegrond heeft de vorm van een slakkenhuis, met centraal een verdiept stiltecentrum waarin water, vuur, aarde en lucht samenkomen. De relatie tussen het gebouw, de tuin en de waterpartij is sinds de bouw behouden gebleven.
De Emmauskerk wordt nog steeds gebruikt door de katholieke gemeenschap. Daarnaast biedt het gebouw ruimte aan migrantengemeenschappen en niet-religieuze bijeenkomsten.
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed