Erfgoedkennis gemeente schiet te kort. Wat nu?

Interview met Yvonne Ploum, directeur ErfgoedAcademie

Yvonne Ploum. Directeur Erfgoed Academie

De kennis bij gemeenten om hun wettelijke taken rond erfgoed uit te voeren erodeert in een rap tempo[i]. Tegelijk vragen grote maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, energietransitie en woningnood om actie. Gemeenten krijgen steeds meer taken, maar kampen tegelijkertijd met onderbezetting. Yvonne Ploum, directeur van de ErfgoedAcademie, roept op tot samenwerking om het tij te keren.

Yvonne, wat zie jij gebeuren in de erfgoedsector?

Er is een groot en chronisch gebrek aan erfgoedkennis en kunde bij gemeenten en er zijn te weinig ambtenaren om het werk te doen. Tegelijkertijd nemen de opgaven, en de complexiteit daarvan, toe. Ook de vergrijzing zorgt voor problemen. Erfgoedkennis is bij gemeenten niet altijd goed geborgd. Als een ervaren erfgoedambtenaar met pensioen gaat, verdwijnt ook de kennis. Als jonge erfgoedambtenaren bij ons in de klas komen, schrikken ze zich vaak rot als ze horen wat hun taken zijn.

Wat gebeurt er als de erfgoedkennis binnen gemeenten nog verder verarmt?

Als we niet uitkijken, gaat er erfgoed verloren. De instandhouding van individuele monumenten gaat mis als er te weinig of geen kennis van vergunningverlening en -handhaving is en toezicht niet wordt uitgevoerd. Maar er is ook kennis nodig om erfgoed mee te laten doen bij het oplossen van de huidige, grote vraagstukken. Zonder erfgoed verliezen steden, dorpen en landschappen hun geschiedenis en hun ziel. Dat is zorgwekkend.

Cursisten van de ErfgoedAcademie op veldbezoek in de Vesting Naarden

Hoe kan de ErfgoedAcademie een rol spelen bij het oplossen van dit probleem?

De ErfgoedAcademie heeft de maatschappelijke opdracht om samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Nationaal Restauratiefonds te zorgen voor een deskundig erfgoedveld. Daar doen we heel erg ons best voor. Met een uitgebreid aanbod aan cursussen helpen we ambtenaren om het erfgoedbeleid in hun gemeenten vorm te geven en uit te voeren. We zoeken voortdurend naar manieren om goed aan te sluiten bij de behoefte van de gemeenteambtenaren met te weinig tijd, bijvoorbeeld door nog steeds ook online les te geven. Ambtenaren kunnen lesmateriaal en -video’s voorafgaand aan de cursus digitaal krijgen om door te nemen wanneer het hen schikt. Tijdens de cursusdag kunnen we dan meteen door naar de praktische toepassing van de kennis, vragen beantwoorden en oefenopdrachten doen. We merken echter dat dit alleen niet voldoende is om de erfgoedambtenaren goed te ondersteunen.

Wat is er verder nodig?

De ErfgoedAcademie richt zich op de kleine en middelgrote gemeenten, waar erfgoedzorg vaak maar één van de beleidsterreinen is, waarmee een ambtenaar belast is. Grote gemeenten hebben vaak een afdeling erfgoedzorg, daar speelt het probleem minder. Maar we moeten samen met de verantwoordelijke overheden – het Rijk, de provincies en de steunpunten – de voorwaarden creëren dat de gemeenteambtenaar de taken kan uitvoeren. Dat kunnen wij niet alleen. Dat blijkt ook uit de beleidsdoorlichting Erfgoed. Het probleem is helder. Aan een oplossingsrichting willen we dan ook graag werken samen met OCW, de andere betrokken overheden, de steunpunten én het erfgoedveld, zodat erfgoed zijn rol kan hebben bij de opgaven waar Nederland voor staat.

ErfgoedAcademie – van kennis naar kunde