Deze site is 'Under Construction', nog even geduld
Huis De Trompenburgh, 's-Graveland
Huis De Trompenburgh, 's-Graveland Foto: Hans Schouten via wikimedia

Grote zorg over verkoop monumenten door Rijk

Rijksgebouwendienst stoot onder andere Trompenburg en Schotse Huizen af

De Vereniging van Architecten Werkzaam in de Restauratie neemt met grote zorg kennis van het voornemen van de Rijksgebouwendienst om monumenten, die aan de zorg van die dienst zijn toevertrouwd, te verkopen.

Persbericht VAWR

Zeer kwetsbare topmonumenten, zoals bijvoorbeeld het zeventiende eeuwse huis Trompenburg te s’Graveland, de Schotse Huizen in Veere of het Maarten van Rossumhuis in Zaltbommel, worden door de Rijksgebouwendienst niet langer als ‘eigen cultuurbezit van de overheid’ beschouwd. De onder de  Ministerie van Binnenlandse Zaken ressorterende dienst draagt de cultuurbehoudstaak aan de min of meer toevallig aanwezige gebruikers ervan over.

Veel van de monumenten die betreft zijn ooit in handen van het Rijk gebracht juist omwille van de waarborging van het behoud ervan. Zo is de Trompenburg in 1936 aan de Staat als ‘ultieme kunstbeschermer’ nagelaten onder voorwaarde van passende instandhouding en bestemming horend bij de karakteristieken van het huis. Het Maarten van Rossumhuis kwam in 1881 door bemoeienis van Victor de Stuers in rijkshanden met datzelfde oogmerk. De Schotse Huizen kwamen vanaf 1907 op de zelfde manier onder de hoede van de Staat. Nadrukkelijk stond daarbij voorop dat dit gebouwde cultuurgoed geen marktconform rendement hoefde op te leveren en dat de instandhouding met overheidsmiddelen zou worden bekostigd. Het ging immers om het tot in lengte van jaren veiligstellen van dit voor ons land markante en belangrijke monumentenbezit.

De Vereniging van Architecten Werkzaam in de Restauratie is onthutst over het voornemen van de Rgd. Voorzitter ir. Evert Jan Nusselder vraagt zich af wat de dienst hiermee wil bereiken.

‘Als overheidsbezuiniging de motivatie vormt, moet bedacht worden dat die gebruikende instellingen over het algemeen nogal armlastig zijn en dus onmogelijk de vastgoedwaarde van de monumenten, noch de beheerskosten zullen kunnen opbrengen. Via “symbolische” aankoopsommen en subsidiëring van beheer en onderhoud zou het misschien nog lukken, maar daarmee bespaar je dan niks; sigaar uit eigen doos’.

Hij voegt hier aan toe dat ook in culturele zin een flinke uitglijder dreigt. ‘Vervreemding uit rijkshanden is zeer risicovol, vooral wanneer je bedenkt dat de nieuwe eigenaren-gebruikers niet anders kunnen doen dan zoeken naar middelen om de gebouwen beter renderend te krijgen, dus naar bezuinigingsmogelijkheden op het beheer en onderhoud, aanpassingen voor gebruiksverbetering en -intensivering etc. Het ongerept voortbestaan van de gebouwen loopt daarmee groot gevaar. Een negatieve eindscore dus en dat dan  nog afgezien van het feit dat deze manier van monumentenzorg voor het Rijk geen enkele bezuiniging zal opleveren’.

De VAWR, betrokken bij verantwoord behoud en beheer van onze monumenten en vaak daadwerkelijk ingeschakeld bij restauraties van deze categorie Rgd-monumenten, pleit dringend voor behoud van dit kwetsbare cultuurgoed in goede  rijkshanden en voor een rijksbeleid dat daarvoor de waarborgen levert. ‘Misschien kan Engeland hier voorbeeld zijn: daar is English Heritage namens de rijksoverheid het professionele beheers- en kwaliteitslichaam waaraan bijzondere monumenten met succes zijn toevertrouwd.’

 

  1. Jammer inderdaad. Als de nieuwe eigenaren nu maar worden “uitgezocht” en niet “wat de gek er voor geeft”. Het aspect “zorg” lijkt van het begrip monumentenzorg te zijn geamputeerd….

  2. Het lijkt er op alsof de dagen van vóór De Stuers, d.w.z van voor 1875, zijn terug gekeerd. De regering trekt zich grotendeels terug uit vele culturele zaken en geeft cultuurgoederen weg met de grote kans op verval of funeste moderne commerciële exploitatie. De reden is, dat door gebrek aan kennis van economie en geschiedenis, er jarenlang projecten zijn gefinancierd door de overheid, waarbij blijk gegeven is van een onvoorstelbaar gemis aan ervaring en inzicht inzake planning en economisch verantwoord handelen. Ineens zijn het de moderne managers, die door de Politieke Partijen zijn aangewezen als regenten, duidelijk: het moet anders. Daar moet de burger maar blij mee zijn.
    In deze tijd zou het voor onze bestuurders zinvol zijn de publikatie ter hand te nemen, die in 1985 is verschenen: Victor de Stuers – referendaris zonder vrees of blaam, een uitgave van de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Daarin wordt aangegeven dat wat in 1860 betreurd werd, thans weer staat te gebeuren: verkoop van ons historische cultuurbezit: het oxaal van de Sint Jan in ‘s-Hertogenbosch (thans in Engeland) wordt opnieuw verkocht.

  3. Al eerder is gesproken over de nut en noodzaak van een Nationale erfgoedbeheerder. Dat gaat echter verder, veel verder dan het erfgoed dat nu bij de RGD in beheer is. Al jaren worden bijvoorbeeld “moeilijke objecten” als forten door Defensie overgedragen aan natuurbeheersorganisaties als Staatsbosbeheer, Landschappen en Natuurmonumenten. Deze hebben evenwel volledig andere doelstellingen dan het verantwoord behoud, beheer en ontsluiting van dit soort cultureel erfgoed. Ik maak het mee dat bakstenen weergangen worden dichtgemetseld en voor de vleermuizen onder water gezet. Funest voor de behoud van het monument, natuurlijk. Ook in dat geval zou een nationaal werkende beheersorganisatie een zegen zijn. Een randvoorwaarde lijkt mij wel dat deze bemenst en geleid wordt door mensen met een passie voor het geven van waardige nieuwe bestemmingen aan het erfgoed, binnen de grenzen van de mogelijkheden van het object en recht doend aan een streven naar zowel het voor het publiek beleefbaar houden als het vinden van voldoende nieuwe economische dragers om in ieder geval (grotendeels) in het jaarlijks onderhoud te kunnen voorzien. Dat dit goed mogelijk is hebben enkele succesvolle projecten reeds meer dan bewezen. Echter, vernieuwbouw door ontwikkelaars en particulieren die uitmond in vernielbouw, daar zit niemand op te wachten.

  4. Het is wel jammer, dat het Rijk zijn verantwoordelijkheden afschuift, de noodopvang zal hopelijk weer bij Hendrik de Keijser terechtkomen. Daar houden de particulieren de erfgoed waarde, en kennis met succes in stand.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

We hebben zorg genomen om alle rechthebbenden voor hier gereproduceerde foto's te traceren, soms evenwel zonder succes. Iemand die in dit opzicht meent rechten te hebben wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen met de redactie van de Erfgoedstem.