Op zaterdag 19 september begint de Batavia aan zijn laatste reis over water. Het ruim 56 meter lange houten schip wordt met masten en al van Lelystad via het Markermeer en het IJ naar Amsterdam gesleept. Gedurende de vaart zal de Batavia op verschillende locaties langs de route te zien zijn. In Amsterdam wordt het schip in een droogdok voorbereid op de definitieve plaatsing op land op het terrein van Museum Batavialand.
De Batavia vertrekt naar verwachting rond 09:00 uur vanaf de ligplaats aan de Oostvaardersdijk. Het sleeptransport wordt verzorgd door Koninklijke Van der Wees. Vanwege de kwetsbare conditie van het schip vindt het transport in een rustig tempo plaats; de reis neemt circa zes uur in beslag.
In vol ornaat naar Amsterdam
De masten blijven op het schip, waardoor het karakteristieke silhouet van de 30,5 meter hoge Batavia tijdens de verplaatsing behouden blijft. De afgelopen maanden is het schip goed voorbereid op deze reis. De kanonnen en een groot deel van de ballast zijn verwijderd. Tijdelijke stalen schoren in het ruim en op de dekken vangen de krachten op die ontstaan wanneer de Batavia in het dok op haar stoel wordt gezet en de ondersteunende kracht van het water wegvalt.
Batavia tijdens vaart vanaf water en wal goed te zien
De tocht is voor publiek te volgen vanaf het water en op verschillende momenten vanaf de wal. In Lelystad biedt vooral de Oostvaardersdijk in het Bataviakwartier goed zicht op het vertrek. Eenmaal los van de steiger gaat de Batavia over het Markermeer richting Amsterdam. Daar vervolgt het schip zijn reis over het IJ, waar het later op de dag vanaf de kades in het centrum van de stad te zien is. Museum Batavialand roept belangstellenden op om altijd een veilige en openbaar toegankelijke locatie te kiezen en aanwijzingen ter plaatse op te volgen.
In het droogdok en daarna terug naar Lelystad
De verwachte aankomst bij Damen Shiprepair, vlak bij de NDSM-werf, is rond 15:00 uur. Opmerkelijk is dat de tewaterlating van het schip in 1995 door koningin Beatrix vanuit datzelfde droogdok plaatsvond. In het dok wordt de Batavia in een zogenaamde stoel geplaatst, een stalen ondersteuningsconstructie van 40 meter lang en 87 ton zwaar. Op 1 oktober keert de Batavia op een ponton langs dezelfde route terug naar Lelystad. Als alles volgens plan verloopt, wordt het schip dan op 2 oktober op land gebracht en naar zijn nieuwe locatie op het terrein van Museum Batavialand gereden. Genoemde tijden en data zijn onder voorbehoud, gegeven operationele zaken en weersomstandigheden.
Naar een nieuw museum
De Batavia werd tussen 1985 en 1995 onder leiding van scheepsbouwmeester Willem Vos gebouwd, samen met timmerlieden en ruim 600 jongeren die tijdens hun opleiding meewerkten. Sommigen zijn tot op de dag van vandaag betrokken bij het schip. Het schip lag vervolgens 31 jaar aan de kade in Lelystad, en werd een boegbeeld voor de stad en het Bataviakwartier. Plaatsing op land is nodig om de Batavia voor de lange termijn te behouden. Zo kan het schip drogen, beter worden beschermd tegen weersinvloeden en gerichter worden onderhouden. Deze verplaatsingsoperatie is de eerste zichtbare stap in de grootschalige vernieuwing van Museum Batavialand, waar straks de werf, het schip en de tentoonstellingen op één locatie zijn samengebracht. Ook vinden nieuwbouw en renovatie plaats in opdracht van het Rijk, de provincie, de gemeente en het museum. De opening staat gepland voor eind 2028.