In een kerk in Maastricht is een skelet gevonden dat mogelijk toebehoort aan de Franse musketier d’Artagnan. De vondst werd gedaan tijdens herstelwerkzaamheden aan de vloer van de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de wijk Wolder. DNA-onderzoek moet uitwijzen of het daadwerkelijk gaat om de historische figuur.
Vondst bij verzakte kerkvloer
Het skelet werd ontdekt nadat in februari een deel van de kerkvloer verzakte. Tijdens de werkzaamheden werd de vloer opengebroken, waarbij het stoffelijk overschot aan het licht kwam. Het graf bevindt zich op een opvallende plek: in het schip van de kerk, vlak bij het huidige altaar. De kerk zelf kent een lange bouwgeschiedenis en gaat mogelijk terug tot de 11e of 13e eeuw. De huidige constructie is vermoedelijk niet de eerste op deze locatie.
Lang bestaand vermoeden
Dat d’Artagnan mogelijk in Maastricht begraven ligt, was al langer bekend. De Franse musketier, voluit Charles de Batz de Castelmore d’Artagnan, sneuvelde op 25 juni 1673 tijdens het beleg van Maastricht door het leger van Lodewijk XIV. Volgens historische bronnen werd hij dodelijk getroffen door een musketkogel bij de Tongersepoort. Omdat het lichaam niet naar Frankrijk werd overgebracht, zou hij in gewijde grond in de buurt van het Franse legerkamp zijn begraven, mogelijk in de dorpskerk van Wolder.
Aanwijzingen in het graf
Diaken Jos Valke was aanwezig bij de eerste opgraving en wijst op meerdere aanwijzingen:
“Bij zijn lichaam lag een Franse munt.” Daarnaast zegt hij: “Bovendien geeft de locatie van het graf aan dat het om een belangrijk persoon gaat: het skelet lag namelijk op de plek waar vroeger het altaar stond en alleen koninklijke of andere belangrijke figuren werden destijds onder een altaar begraven.”
Ook zijn er resten van een musketkogel aangetroffen bij de ribben, wat overeenkomt met historische beschrijvingen van de verwonding van d’Artagnan.
DNA-onderzoek moet uitsluitsel geven
Om zekerheid te krijgen is op 13 maart een DNA-monster genomen van het skelet.
“Dat kan het beste van het gebit, liefst een tand mét wortel. Want daar zit het meest bruikbare materiaal in, is me gezegd”, aldus Valke.
Het DNA wordt momenteel onderzocht in een laboratorium in München en vergeleken met dat van een mogelijke nazaat van de familie De Batz de Castelmore. Archeoloog Wim Dijkman blijft voorzichtig, ondanks de veelbelovende aanwijzingen: “Ik ben nog heel voorzichtig, ik ben een wetenschapper. Maar mijn verwachting is hoog”
Hij voegt toe: “Ik ben al 28 jaar bezig met onderzoek naar het graf van d’Artagnan. Dit zou het hoogtepunt van mijn carrière kunnen zijn. Ik heb al jarenlang veel contacten in Frankrijk en zij vragen me altijd waarom d’Artagnan nog niet gevonden is. Dat lijkt nu het geval te zijn, want er is tot nu toe niets gevonden dat tegenspreekt dat dit hem niet zou zijn. Maar nogmaals: ik wacht het DNA-onderzoek af.”
Historische en culturele betekenis
D’Artagnan geldt in Frankrijk als een nationale held en vertrouweling van Lodewijk XIV. Zijn verhaal leeft voort, zowel als historische figuur als in de beroemde roman De drie musketiers van Alexandre Dumas. De mogelijke identificatie van zijn graf zou niet alleen een archeologische doorbraak zijn, maar ook een belangrijke schakel vormen tussen Nederlandse en Franse geschiedenis.
Onderzoek en beveiliging
Het skelet is inmiddels overgebracht naar een archeologisch instituut in Deventer voor verder onderzoek. Ook de grafvondsten zijn uit de kerk verwijderd. Om het terrein te beschermen tegen ongewenst bezoek zijn extra veiligheidsmaatregelen getroffen.
De burgemeester van Maastricht, Wim Hillenaar, reageert terughoudend:
“Het zou, indien het DNA-onderzoek dit bevestigt, een bijzondere ontdekking zijn binnen een belangrijk hoofdstuk uit de geschiedenis van Maastricht”
Hij benadrukt: “Tegelijkertijd is het nu van groot belang dat het lopende onderzoek met de nodige zorgvuldigheid en wetenschappelijke nauwkeurigheid kan gebeuren. Tot die resultaten bekend zijn, past ons terughoudendheid.”