Romeinen van cortenstaal rukken op in Nederlands landschap

Romeinse soldaat in Alphen aan de Rijn.

Nederland wordt opnieuw bevolkt door Romeinen, maar dit keer zijn ze van cortenstaal. De afgelopen tijd zien we op verschillende plekken in ons land beelden van Romeinse soldaten opduiken. Zo wil Ermelo het Romeinse verleden van het dorp laten herleven door 3 meter hoge stalen Romeinse soldaten op centrale locaties te plaatsen.

“Dit zijn tekens die het verleden zichtbaar, beleefbaar en aantrekkelijk maken. Er zijn afgezien van Nijmegen en Heerlen maar weinig gemeenten in Nederland die zich kunnen meten aan de Romeinse rijkdom van Ermelo’’, vertelt wethouder Hans de Haan van gemeente Ermelo.

In Alphen aan de Rijn werden eerder Romeinse figuren van cortenstaal geplaatst naar aanleiding van het Limesjaar 2022. Langs het fietspad aan de Maas tussen Moordhuizen, Oss en Den Bosch staan eveneens stalen Romeinen die de fietsers moeten informeren van de ondergrondse Romeinse aanwezigheid in dit gebied. 

Beetje achterhaald?

Er is veel discussie over Nederland in de Romeinse tijd, hoe moeten we onze samenleving van toen voorstellen? Het is bijvoorbeeld maar de vraag hoe dominant de Romeinen hier waren. Waren de Romeinen vooral stoere mannen met speren? Werd er vooral veel gevochten? Of was deze tijd ook vrij vredig en stabiel, waarbij Romeinen en niet-Romeinen met elkaar samenleefden?

Zijn er geen betere manieren om de aanwezigheid van de Romeinen in ons landschap zichtbaar te maken dan beelden van cortenstaal? Ideeën zijn hieronder welkom 

  1. Het probleem van de Romeinse archeologie in Nederland is dat deze nauwelijks zichtbaar is. Verbeelden en markeren is dan het antwoord. De vraag is hóe je dit doet op zowel een aantrekkelijke als relevante manier. Aantrekkelijk is een kwestie van smaak, maar relevantie hangt samen met de vraag wat je wilt bereiken. Zo werd te Tiel de belangrijke opgravingen uit de Romeinse tijd door een kunstenaar verbeeld met een enorm houten paard. Dit omdat de Bataven hun belastingen o.a. in paarden betaalden. Het valt te betwijfelen of bewoners en bezoekers deze link ooit leggen. De cortensstalen Romeinse soldaten vallen op, maken het concreet, maar wil je denk ik niet overal in het landschap plaatsen. Het uitvergroten van concrete vondsten die duidelijk Romeins zijn vind ik persoonlijk een betere manier: deze vallen op, maken duidelijk waar het om gaat en hebben lokale relevantie. Het ruitermasker te Nijmegen vind ik daarom een geslaagd voorbeeld. Te Velsen misstaat dan niet een landmark in de vorm van een slinger + loden duim (de talrijk gevonden slingerkogels in de vorm van een duim, die in de heetst van de strijd werden gemaakt), te Elst een uitvergroting van het daar gevonden militair diploma (https://vici.org/vici/Militair_diploma_Elst./?lang=nl), etc. Kleine markeringen kunnen in de vorm van bijv. QR-tegels (https://www.ontdek-utrecht.nl/event/84578/utrecht-time-machine), informatieborden (https://www.aaenmaas.nl/actueel/nieuws/2022/februari/bijzondere-vondst-107-romeinse-munten/), Mixed Reality Archeoroutes (https://www.grotearcheologieprijs.nl/page/1367/archeo-route-limburg), etc.

  2. `Er zijn afgezien van Nijmegen en Heerlen maar weinig gemeenten in Nederland die zich kunnen meten aan de Romeinse rijkdom van Ermelo’’, vertelt wethouder Hans de Haan van gemeente Ermelo.’ Daar moest ik wel even om glimlachen… los daarvan: de uitgezaagde cortenstalen silhouetten zijn absoluut een hufterproofe en tamelijk voordelige (goedkope) manier om om op een wat grotere schaal iets verledens te verbeelden. Of ze van veel fantasie en creativiteit getuigen, is een andere vraag, maar ook een smaakkwestie. In `Romeinengemeente’ Ermelo is op de hei zo’n 15 jaar geleden al een groot betonnen beeld van een Romeinse soldaat naar ontwerp van kunstenaar Gerrie Hondius neergezet. Wat je daar ook van mag vinden, het is wel een speciaal voor de gelegenheid gemaakt, origineel werk met een eigen uitstraling. Het zal de voorbijganger/bezoeker waarschijnlijk weinig uitmaken, maar ik denk dat het wel zou bijdragen aan de beleving van een plek als er iets meer creativiteit wordt gestoken in de aankleding.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

We hebben zorg genomen om alle rechthebbenden voor hier gereproduceerde foto's te traceren, soms evenwel zonder succes. Iemand die in dit opzicht meent rechten te hebben wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen met de redactie van de Erfgoedstem.