Scheepsarcheologisch Nieuws: Conserveren van leer

Bij het onderzoeken van scheepswrakken wordt regelmatig leer aangetroffen. Dit kunnen schoenen zijn maar ook messchedes, klepleertjes, jassen en leer in combinatie met andere materialen zoals bijvoorbeeld bij schaatsen.

De conservering van objecten leer begint eigenlijk al bij de ontdekking in het veld. De vinder moet ten alle tijden zijn nieuwsgierigheid bedwingen en het voorwerp niet mooi schoonpoetsen. Het object moet altijd met zoveel mogelijk grond er omheen worden geborgen. Het leer is namelijk erg zwak en de stiksels die het geheel bijeenhouden zijn meestal verdwenen. Bovendien heeft het leer vaak bijna dezelfde kleur als de omliggende grond en kunnen kleine onderdelen makkelijk wegraken. De kluit aarde met daarin het leer moet zo snel mogelijk worden overgebracht naar een conservering atelier.

Hier wordt het leer voorzichtig gewassen met lauw water en met behulp van een zacht borsteltje worden klei en andere verontreinigingen heel voorzichtig verwijderd. Voordat met de conservering kan worden begonnen, moeten alle onderdelen eerst schaal 1:1 worden getekend en gefotografeerd.

Vervolgens wordt het leer behandeld met PEG: een zacht blijvende variant van de kunststof polyethyleenglycol opgelost in water. Zo behoudt het leer zijn soepelheid en wordt vervorming voorkomen. Hierna wordt het afgespoeld om de overtollige PEG te verwijderen en wordt het aan de lucht gedroogd.

Vervolgens begint het passen en meten. Complete schoenen, die in een goede conditie verkeren, worden met nieuw garen via de bestaande naaigaten opnieuw in elkaar genaaid. Verdwenen onderdelen kunnen eventueel ook van nieuw leer worden bijgemaakt.

Van niet alle voorwerpen is duidelijk waarvoor ze waren bedoeld. Zo is het bijvoorbeeld niet bekend, waarvoor de drie leren zakken werden gebruikt, die in het scheepswrak OB71 zijn gevonden…

In het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot bevinden zich vele geconserveerde objecten van leer.

Scheepsarcheologisch Nieuws, nummer 27