Hercules Segers, Gezicht op Rhenen vanuit het oosten (spiegelbeeldig), ca. 1625-1630, Rijksmuseum, Amsterdam
Hercules Segers, Gezicht op Rhenen vanuit het oosten (spiegelbeeldig), ca. 1625-1630, Rijksmuseum, Amsterdam

Stadsgezicht van Amersfoort blijkt Rhenen

Een zeventiende-eeuwse ets van Hercules Segers met de titel Gezicht op Amersfoort blijkt een gespiegeld gezicht op Rhenen te zijn. Dit kwam aan het licht door onderzoek van Laurens Schoemaker, conservator historische topografie van het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Hij schrijft hierover in een artikel in het recent verschenen tijdschrift Oud Holland.

Rhenen in spiegelbeeld

De ets met de voorstelling van een panoramalandschap met een ommuurde stad bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum. Kunstenaar Hercules Segers maakte de ets omstreeks 1628. Hij legde de stad aan de Nederrijn vast vanaf een relatief hoge positie op de zuidelijke helling van de Utrechtse Heuvelrug, vlakbij het huidige treinstation van Rhenen. Een gespiegelde afbeelding van de prent, met de voorstelling zoals Segers deze op de plaat etste, toont het weidse landschap in de juiste richting.

Gespiegelde afbeelding van de prent met in kleur aangeduid Nederrijn (blauw), stadsverdedigingswerken (oranje), kerkelijke gebouwen (geel) en molens (wit)

 

Misverstand

Het is opvallend dat de prent zeker al vanaf het begin van de twintigste eeuw bekend stond als een gezicht op Rhenen. Na een langdurige lobby van een Amersfoortse drukker, waarbij zelfs de burgemeesters van beide steden een rol speelden, werd de titel in 1966 ten onrechte gewijzigd in Gezicht op Amersfoort. Stadsgezichten van Rhenen en Amersfoort worden vaker met elkaar verwisseld, wat onder andere te maken heeft met de uiterlijke overeenkomst tussen de Rhenense Cuneratoren en de Amersfoortse Onze Lieve Vrouwetoren.

Dronebeeld van Rhenen boven Segers’ standpunt bij het zogenoemde spoorgat ten westen van de Levendaalseweg. Aan de overzijde van de Nederrijn ligt de Betuwe. Foto Jan van Amerongen