Erfgoedvereniging Bond Heemschut, de oudste particuliere beschermingsorganisatie van Nederland op het gebied van de monumentenzorg, heeft de (voorlopige) verkiezingsprogramma’s van de twaalf partijen die kans maken om na 12 september as. in de Tweede Kamer terecht te komen, bekeken en de standpunten ten aanzien van de bescherming van ons cultureel erfgoed met elkaar vergeleken.
Wat opvalt is dat een heel aantal partijen expliciet de zorg voor ons cultureel erfgoed als verkiezingsthema hebben. Zo scoren Christenunie, CDA, D66, PVV, Partij voor de Dieren en SP positief. GroenLinks en PVDA scoren redelijk positief. In de verkiezingsprogramma’s van de SGP, VVD, 50PLUS en de Piratenpartij speelt cultureel erfgoed geen rol van betekenis.
Erfgoedvereniging Bond Heemschut is blij met de aandacht voor het culturele erfgoed, maar zou graag zien dat de bescherming van het cultureel erfgoed nog breder gedragen wordt in de politiek. Het in de vorige verkiezingsprogramma’s alomtegenwoordige concept van herbestemming van cultureel erfgoed is nu jammer genoeg naar de achtergrond verdwenen, terwijl dit juist in een periode van krimp actueler dan ooit is. Ook mist Heemschut helderheid over de rol van de burger in het ontwikkelings- en besluitvormingsproces omtrent beheer en behoud van cultureel erfgoed, met name bij de tot stand koming van de nieuwe Omgevingswet.
De nieuwe Tweede Kamer zal als hoeder van het erfgoed in een aantal dossiers, gezien de enorme herbestemmingsopgave, de restauratieopgave, de milieuopgave, de krimp, de komst van nieuwe energielandschappen, de deregulering en decentralisatie en de komst van de nieuwe Omgevingswet het voortouw moeten nemen in het toetsen en bewaken van de kaders voor een goede borging van een mooi en historisch rijk Nederland.
In alle gevallen geldt: Werken aan een mooi Nederland doe je niet over de hoofden van, maar samen met de burger!
Hierna volgt een korte samenvatting van de verschillende standpunten.
Christenunie
Van alle partijen heeft de Christenunie het meest breed het behoud van cultureel erfgoed gedefinieerd. Zij zien de overheid als hoeder van het materiële en immateriële erfgoed en betogen dat de bijzondere gebouwen, voorwerpen, tradities en verhalen bescherming verdienen. Meer in het algemeen weet de Christenunie goed te analyseren waar in de komende tijd de uitdagingen liggen en komt de partij met slimme en integrale oplossingen om het culturele erfgoed een toekomst te geven. Zij willen fors investeren in het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Wel moeten de welstandsregels verminderd worden.
Voor meer informatie: http://verkiezingen.christenunie.nl/l/library/download/522330
CDA
Het CDA vindt dat erfgoed in zowel de stad als in de regio breed toegankelijk moet zijn. De politiek dient te blijven investeren in onderhoud en restauratie van monumenten. Voor monumenten die leeg komen te staan, wordt een herbestemming gezocht.
Voor meer informatie: http://cda.nl/Upload/2012_docs/Iedereen_verkiezingsprogram_2012-2017_digitaal.pdf
D66
D66 ziet het als een belangrijke overheidstaak om het cultureel erfgoed goed te borgen tegen de politieke en economische waan van de dag. Erfgoed vormt een brug tussen verleden en toekomst, en draagt bij aan een algemeen historisch besef. D66 wil niet dat rijksmonumenten door de Rijksgebouwendienst van de hand worden gedaan. Daarom wil de partij een erfgoedtrust opzetten waarin de in overheidsbezit zijnde rijksmonumenten worden ondergebracht. Welstandsregels moeten worden versoepeld.
Voor meer informatie: https://www.d66.nl/verkiezingsprogramma/
GroenLinks
GroenLinks presenteert geen nieuwe ideeën. Wel is positief dat ze voor behoud van groen erfgoed zijn, ze blijven investeren in behoud van cultureel erfgoed en dat in het monumentenbeleid ruim aandacht moet zijn voor het duurzaam herbestemmen van (leegstaand) erfgoed. Meer in het algemeen heeft de partij een sterk uitgewerkt idee over hoe de rol van de burger gestalte moet krijgen in de toekomstige samenleving.
Voor meer informatie: http://tweedekamer.groenlinks.nl/files/Verkiezingsprogramma_GroenLinks_Groene_kansen_voor%20Nederland.pdf
PVV
De PVV vindt dat een goede bescherming van het cultureel erfgoed begint in het onderwijs. De Nederlandse cultuur moet via het vak geschiedenis worden doorgegeven aan volgende generaties. De PVV wil dat historische tradities en de Friese en Afrikaanse taal in stand worden gehouden. Met kunst en cultuur heeft de PVV weinig, behalve dat monumenten, architectuur en beschermde dorpsgezichten beschermd moeten worden. Welstandscommissies moeten worden afgeschaft.
Voor meer informatie: http://pvv.nl/images/stories/verkiezingen2012/VerkiezingsProgramma-PVV-2012-final-web.pdf
PVDA
De PVDA heeft weinig over cultureel erfgoed in haar verkiezingsprogramma opgenomen. Positief is wel dat ze de meerwaarde van musea, monumenten en landschappen inzien. Kunst en cultuur is van ons allemaal en daar moeten bewoners en bezoekers allemaal gebruik van kunnen maken. De maatregelen die de PVDA wil nemen, liggen dan ook meer op het gebied van de kunst- en cultuureducatie. Kunst- en cultuurinstellingen moeten nog beter toegankelijk worden gemaakt. Op het gebied van de ruimtelijke kwaliteit wil de PVDA in samenwerking met D66 en Groen Links zich beijveren voor een nieuwe Wet Mooi Nederland.
Voor meer informatie:
Partij voor de Dieren
Ondanks dat de Partij voor de Dieren zich vooral inzet voor dierenwelzijn en het milieu, bieden ze toch een aantal interessante aanknopingspunten voor de erfgoedsector. Zo willen zij investeren in de kennisinfrastructuur rond cultureel erfgoed, zoals bibliotheken, archieven en musea en moeten deze instellingen ook laagdrempeliger worden. De sloop van monumenten moet voorkomen worden. Een gebouw verdient een duurzame herbestemming. Daarnaast zou elke gemeente moeten worden verplicht om cultuurhistorische en archeologische waardenkaarten op te stellen. Verder wil de partij dat de overheid zuinig omgaat met de beschikbare ruimte en kwetsbare cultuurlandschappen beschermd worden. Aangetaste landschappen dienen te worden hersteld. Als laatste wil de partij voor de Dieren in de ruimtelijke ordening de rol van de burger duidelijker verankeren.
Voor meer informatie: https://www.partijvoordedieren.nl/downloads/www/2012/06/1340612862_PvdD_concept_verkiezingsprogramma_2012.pdf
SP
De SP zet zich in voor een zorgvuldig welstandstoezicht en monumentenbeleid. Zij wil gemeenten verplichten dat welstandseisen ook gaan gelden in gebieden in de directe omgeving van rijksmonumenten. Zo moet de omgeving van rijksmonumenten ook beter beschermd gaan worden.
Voor meer informatie: http://www.sp.nl/2012/verkiezingen/120605_Concept_verkiezingsprogramma.pdf
Andere partijen
Ronduit teleurstellend zijn de bijdragen van VVD, SGP en GroenLinks. 50Plus had nog beter naar haar doelgroep kunnen luisteren. Zij zijn immers de grote gebruikers van het culturele erfgoed. De Piratenpartij mag wat ons betreft nog meer ijveren voor het investeren in de digitalisering van ons cultureel erfgoed.
Tot slot
Heemschut vindt het positief dat de meeste partijen zich committeren aan de zorg voor het erfgoed en zich actief willen inzetten voor een verbetering van de historisch-ruimtelijke kwaliteit van onze steden en het cultuurlandschap. Dat is bemoedigend, zeker in een periode van economische crisis. In de afgelopen jaren probeerde de rijksoverheid steeds meer van haar taken op het gebied van beheer en behoud van het erfgoed over te hevelen naar provincies en gemeenten. De vorige regering zag voor de Nederlandse overheid vooral een taak op het gebied van de werelderfgoederen, maar gaf de regierol voor een mooier, monumentaal Nederland als geheel uit handen aan de regio. Vanuit haar doelstelling om waardevolle objecten en gebieden te beschermen volgt Heemschut actief de vorming van een nieuwe regering en de afspraken in het regeerakkoord, in de verwachting dat daar de keuzes voor behoud van erfgoed in Nederland ook echt verzilverd zullen worden.