Welstand en adviseren vanuit de luie stoel


Welstands- en monumentencommissies hebben een belangrijke taak bij het mooi houden van ons land. Gemeenten zijn in veel gevallen verplicht om bij ingediende bouwplannen advies te vragen aan deze commissies. Een dergelijk advies weegt overigens zwaar, want gemeenten wijken zelden af van wat deze deskundigen te melden hebben.

Hoewel de gewichtige taak met vlijt en beleid wordt vervuld, laten veel welstands- en monumentencommissies het na om bij advisering ook de (bouw)locatie ter plaatse te bezoeken. Soms ontbreekt de meerwaarde van een dergelijk bezoek, ook kan er tijdnood of grote werkdruk zijn. In ieder geval worden heel veel bouwplannen aan de hand van alleen kleurenfoto’s en bouwtekeningen beoordeeld.

Tekening vs realiteit
Een dergelijke handelwijze wekt bij sommige belanghebbenden wrevel op. Het kan desinteresse uitstralen, bijvoorbeeld naar de eigenaars van panden die hun bouwaanvraag hebben moeten onderbouwen met tal van dure rapporten en verklaringen. Het kan ook onprofessioneel ogen. Hoewel kleurenfoto’s en bouwtekeningen soms zeer goed de werkelijkheid kunnen nabootsen, is er altijd een verschil tussen het model en de realiteit. Kleine verschillen als de stand van de zon, het aanwezige groen, de uitvoering van het bestaande metselwerk etc. kunnen soms bepalend zijn of een verbouwing wel of niet past (en dergelijke zaken kunnen het best ter plaatse worden bekeken).

Dordrecht
In het schone Dordt speelde zich een tijdje geleden een voor bovenstaande materie interessante zaak af. Een burger keek vanuit zijn perceel aan tegen een al gebouwde erfafscheiding in de vorm van een schanskorfwand en klimplantenwand. De Dordtse welstandscommissie vond de wanden wel okay, dit tot ergernis van betrokken burger. Hij nam het de welstandscommissie behoorlijk kwalijk dat zij bij de vervaardiging van het advies niet de moeite had genomen vanuit zijn perceel een blik op de verfoeide erfafscheiding te werpen. In zijn ogen was het welstandsadvies daarom gebrekkig. De Raad van State was echter een andere mening toegedaan:“ Een commissie van deskundigen als de welstandscommissie kan in het algemeen geacht worden over voldoende kennis en ervaring te beschikken om aan de hand van de bij een bouwaanvraag overgelegde bouwtekeningen een oordeel te geven”.

Amersfoort
Klare taal dus…maar eigenlijk toch weer niet. In 2014 oordeelde de Raad van State namelijk net even anders. In de bevallige Amersfoortse binnenstad was namelijk een “urinelift” gebouwd. Op zijn Hollands: een pishok, dat onder de grond kon verdwijnen. Deze kwam te staan voor een eenvoudig hotel. De uitbaatster van dat hotel was daar niet zo gelukkig mee. Een tweetal door de gemeente ingehuurde experts, die de ruimtelijke uitstraling (en financiële schade) voor de uitbaatster kwam becijferen, vond het niet nodig de zaak persoonlijk te komen bekijken en beperkte zich tot het bekijken van Google Street View en de plaatjes op de website van klaagster (saillant detail: het gemeentehuis van Amersfoort is op 5 minuten lopen van het hotelletje). De klaagster had grote twijfels over deze werkwijze en de Raad van State gaf haar gelijk: met alleen Google Street View kan geen adequate indruk van de omgeving worden verkregen (en had het in de lijn der verwachtingen gelegen dat de experts wel degelijk de lift en het hotel op locatie hadden bekeken).

Het blijft dus behelpen voor in ieder geval een welstandscommissie (hoe dit uitwerkt op monumentencommissies is onzeker). Niet alleen om rechtszaken te voorkomen, maar ook uit beleefdheid naar de diverse belanghebbenden verdient het de voorkeur om zaken met enige complexiteit of gevoeligheid met een bezoek ter plaatse te vereren.

The following two tabs change content below.

Johan Teters

Johan Teters is planoloog, milieukundige en historisch geograaf. Hij heeft als erfgoeddeskundige gewerkt bij diverse gemeenten, de provincie Noord-Brabant en bij de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak. Hij werkt nu freelance en heeft zich gespecialiseerd in erfgoedrecht en erfgoed in de ruimtelijke ordening. Daarnaast publiceert hij met enige regelmaat over historische geografie, monumentenzorg en erfgoedrecht.

Laatste berichten van Johan Teters (toon alles)