De Amerikaanse ambassade in Den Haag is rijksmonument geworden. Op deze voor de Amerikanen bijzondere vrijdag de 20ste januari– de inauguratie van Donald Trump als de 45ste president van de VS – heeft Cees van ’t Veen, directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, namens de minister van OCW, de officiële bescheiden en het bijbehorende monumentenbord overhandigd aan de Chargé d’ Affaires van de ambassade, dhr. Shawn Crowley. Tegelijkertijd bood dit monument uit de Wederopbouwperiode (1940-1965) een prachtig podium voor de presentatie van het boek Post-War Reconstruction the Netherlands 1940-1965 The Future of a Bright and Brutal Heritage van uitgeverij nai010 publishers.
In 1956 werd begonnen met de bouw aan de Lange Voorhout en in 1959 was het gebouw van de bekende Hongaars-Amerikaanse architect Marcel Breuer gereed. Het is een krachtig en – niet zo gek voor een ambassade tegenwoordig – wat gesloten gebouw. Het patroon van trapeziumvormige vensters is kenmerkend. De entreepartijen vallen op door de dubbelhoge portieken en teakhouten puien met grote glasvlakken. Het gebruik van bijzondere materialen uit verschillende landen zoals teakhout uit Birma en Zwitsers Christallino is karakteristiek voor Amerikaanse ambassades uit die periode en je zou kunnen spreken van een Internationale Stijl.
De architectuur van de Wederopbouwperiode is lange tijd veronachtzaamd en was het stiefkind van onze architectuurgeschiedenis, maar gelukkig is dat tij gekeerd. In opdracht van Minister Jet Bussemaker heeft de Rijksdienst in 2013 uit miljoenen bouwwerken een zorgvuldige selectie gemaakt van uiteindelijk 189 toppers; mijlpalen en toonbeelden van deze periode. Niet alleen de architectuur, maar ook de kunst en ruimtelijke ordening veranderden in die periode radicaal. Daarover werden al eerder drie afzonderlijk boeken geproduceerd met en bij nai010 publishers: Monumenten, Kunst en Gebieden werden apart belicht.
Nu is daar dan een Engelstalig boek over de wederopbouw dat veel meer is dan een vertaalde bundeling van die eerste drie. Het boek plaatst de Nederlandse wederopbouw bijvoorbeeld in een Europese context. Europa en Nederland kwamen gehavend uit de Tweede Wereldoorlog. In Nederland werd de wederopbouw met tomeloze energie en Marshall-hulp – soms nog letterlijk – ter hand genomen. Het einde van de oorlog zorgde voor een ongekend optimisme en dit leidde tot enorme diversiteit in architectuur en ruimtelijke ordening. Het gebruik van nieuwe technieken en materialen zorgde voor bijzondere experimenten. Veel gebouwen werden voorzien van kunst. Architecten en kunstenaars werkten nauw samen.
Dit boek geeft een overzicht van de gebouwen en gebieden van herrijzend Nederland en onderzoekt de betekenis van dit erfgoed voor de huidige opgaven op het gebied van transformatie en herinrichting.
Post-War Reconstruction the Netherlands is te bestellen bij de uitgever: Post-War Reconstruction the Netherlands 1945-1965
Meer informatie over de wederopbouwperiode: cultureelerfgoed.nl/dossiers/wederopbouw
Amerikaanse ambassade, Den Haag Foto: RCE