Aan het begin van deze regeerperiode sprak het ministerie van OCW de ambitie uit om erfgoed toegankelijker te maken voor een breder publiek. De komende maanden wil de Erfgoedstem u met een aantal voorbeelden inspireren.
Kasteel Rosendael behoort tot de ‘Top 100 Nederlandse monumenten” opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Op het landgoed staan 21 afzonderlijke rijksmonumenten. Bijzonder is onder andere de authentieke interieurcollectie die bezoekers een goed beeld geeft van het leven op een buitenplaats. Maar sinds enkele jaren organiseert het kasteel naast de meer traditionele museale activiteiten ook allerlei nieuwe publieksactiviteiten, zoals lasergamen, broodjes bakken en ‘Mega Twister’. We spraken Kitty Cloo, kasteelmanager van het landgoed Rosendael, die deze omslag begeleidde.
Voor veel kastelen en landgoederen is het een hele opgave om de financiële middelen te genereren om het beheer en behoud op peil te houden. Eigenaren en beheerders zoeken daarom naar nieuwe of betere vormen van exploitatie.
Kasteel Rosendael zocht oplossingen in de verruiming van de openingstijden en het aanbieden van meer en andersoortige activiteiten.
Verruiming van de openingstijden
Bij Kasteel Rosendael besloot men een paar jaar geleden om het kasteel en park vaker open te stellen. Voorheen was het landgoed zes dagen per week open en dan alleen van april tot en met oktober. Sinds vorig jaar zijn daar alle zondagen bijgekomen, zodat het publiek ook gedurende de overige maanden van het jaar welkom is.
Cloo: “Een belangrijk doel van deze verruimde openingstijden was de toename van het aantal bezoekers, waardoor er meer financiële middelen zijn voor het uitvoeren van het behoud en beheerplan.” Maar ook het vergroten van de zichtbaarheid van het kasteel en het aantrekken van nieuwe doelgroepen.
Meer soorten activiteiten
Vanuit het publiek was er de vraag naar meer gerichte activiteiten buiten de bestaande activiteiten om. Rosendael besloot daarop in te gaan.
In samenwerking met de lokale scoutingclub worden er tegenwoordig elke week allerlei activiteiten georganiseerd, zo’n 6 tot 8 per maand. Die activiteiten variëren van hutten bouwen tot lasergamen.
Een bijkomend voordeel van deze verbreding van activiteiten is dat ook de verblijfsduur van bezoekers is toegenomen. Men volgt niet alleen de tour, maar neemt vaak ook deel aan de andere activiteiten.
Mikken op jongeren en gezinnen
Met actieve en creatieve activiteiten wordt vooral gemikt op jongeren en gezinnen met kinderen. Zij kunnen hutten bouwen en met een schepnetje speuren in de bosvijver. Er worden ook middagen georganiseerd waar men
op het voorterrein kan lasergamen of broodjes kan bakken. Het publiek wil niet alleen iets zien of horen, maar ook iets beleven.
Reguliere bezoeker niet vergeten
Er is veel geïnvesteerd in de nieuwe programmering. Daarbij is de reguliere bezoeker niet vergeten. Zo is er een app ontwikkeld waarmee het publiek verschillende thema-wandelingen kan maken, zoals een ‘bijzondere bomenroute’.
Een andere app ‘Spetterend Rosendael” laat in augmented reality de verdwenen elementen van het landgoed zien, zoals het doolhof of de tennisbaan die ooit op het terrein lagen. Deze app is ontwikkeld in samenwerking met Erfgoed Gelderland.
Aanpassingen in de organisatie
De veranderingen vroegen wel enige aanpassingen in de organisatie. Door de verruimde openstelling en de uitbreiding van het activiteitenaanbod,
groeide het aantal vrijwilligers van zo’n 30 naar 70 mensen.
Ook moesten er vooral meer verschillende type vrijwilligers worden aangetrokken. Waar eerst alleen gewerkt werd met een receptie en rondleiders, zijn er nu ook gastvrouwen, speciale kinderbegeleiders en een housekeeping- en collectieteam.
Er is een opleidingsprogramma is ontwikkeld om dit te begeleiden. Vrijwilligers krijgen zo allemaal een cursus op maat om goed aan de slag te kunnen.
Door de aanpassing van het programma moest ook het onderhoudsschema van het landgoed worden aangepast. Voorheen gebeurde dit tijdens de wintermaanden, maar nu is dat gespreid over het hele jaar.
Transparantie
Een onderdeel van de strategie is ook om duidelijk te maken dat exploitatie en beheer en behoud met elkaar verbonden zijn. Zo wordt bij trouwerijen, evenementen en aankopen in de winkel duidelijk gemaakt waar de opbrengsten naar toe gaan.
Geldersch Landschap & Kasteelen vindt het belangrijk het publiek/de gasten te laten weten dat zij direct een steentje bijdragen aan het beheer en behoud van de cultuur en natuur in Gelderland door het betalen van een entreeticket, een locatievergoeding of een artikel uit de winkel.
Resultaten
Cloo is tevreden met de resultaten tot nu toe. “Het gaat erg goed met het landgoed. We trekken steeds meer bezoekers. Maar wat ik vooral merk is dat de zichtbaarheid van het kasteel is vergroot. We krijgen vaak positieve reacties uit de omgeving op alle activiteiten die we organiseren. Zo heeft onze nieuwe strategie ook een impact op de hele regionale omgeving.”
De toekomst van het landgoed ziet er dan ook goed uit. Het doel op de lange termijn is om deze exploitatielijn verder door te blijven voeren. Maar daarbij wordt nooit de eerste en belangrijkste doelstelling uit het oog verloren: het beheer en behoud van het landgoed Rosendael.