Wat gebeurt er met de betekenis van een gebouw wanneer de functie verdwijnt, de toegang wordt afgesloten en de toekomst nog onbepaald is?
Het voormalige Centraal Beheer-kantoor van Herman Hertzberger in Apeldoorn staat er nog altijd, maar de relatie met zijn omgeving is ingrijpend veranderd. Waar het gebouw ooit een levendige werkomgeving was, is het nu een afgesloten terrein. Hekken bepalen de grens tussen het gebouw en de stad. En achter de hekken lijkt de tijd til te staan.
Voor beeldend kunstenaars Heidi Linck en Ronald de Ceuster vormt die merkwaardige toestand het vertrekpunt van Reshuffled Scenes. Met een reeks van door hen geleide wandelingen rondom het gebouw, locatie-specifieke ingrepen en een tentoonstelling bij ACEC onderzoeken zij de huidige staat van zijn, niet alleen van het gebouw maar ook van haar directe omgeving.
Het voormalige Centraal Beheer is een van de bekendste gebouwen uit het oeuvre van Herman Hertzberger en een belangrijk voorbeeld van het Nederlandse structuralisme. Het kantoor, dat in 1972 werd geopend, was ontworpen vanuit ideeën over ontmoeting, verbinding en toe-eigening. De structuur bood gebruikers ruimte om zich de omgeving eigen te maken. Vandaag is die relatie het tegenovergestelde: het gebouw is hermetisch afgesloten, ontmoetingen vinden er niet meer plaats en niemand eigent zich de omgeving nog toe.
Gebouw in tussenfase
Het gebouw bevindt zich daarmee in een bijzondere tussenfase. De oorspronkelijke kantoorfunctie is al lang verdwenen, terwijl een nieuwe bestemming nog niet is vastgelegd. De gemeente Apeldoorn heeft het complex en de omliggende gronden inmiddels in eigendom en werkt aan een toekomst voor het gebied. Het voormalige Centraal Beheer is bovendien in juni aangewezen als rijksmonument. Reshuffled Scenes richt zich echter bewust niet op de vraag wat het gebouw zou moeten worden. Linck en De Ceuster onderzoeken juist wat er in deze tussenfase zichtbaar en ervaarbaar wordt.
Heidi Linck & Ronald de Ceuster: “Wij protesteren niet tegen de leegstand en het verval van het gebouw en we proberen ook niet een toekomst te bedenken. Wat wij wel ter discussie willen stellen, is de kapitalistische gedachte dat een gebouw alleen betekenis en bestaansrecht heeft als het een verdienmodel dient. Dit doen wij door het gebouw te herontdekken juist in deze tussenfase.”
Interventies ter plaatse
Al sinds de zomer voeren Heidi Linck en Ronald de Ceuster met en zonder aankondiging interventies ter plaatse uit. In oktober vond De Omloop plaats: een artist-led wandeling waarin deelnemers een ode brachten aan het gebouw. Speciaal voor deze wandeling componeerde hoornist Jeroen van Dijk muziek. Deelnemers, onder wie oud- medewerkers van Centraal Beheer, namen voorwerpen mee als geschenk aan het gebouw. In november zullen Heidi Linck en Ronald de Ceuster een choreografie en een lichtprojectie uitvoeren en filmen.
Expositie bij ACEC
Vanaf 28 november 2026 presenteren Linck en De Ceuster bij ACEC een totaalinstallatie die voortkomt uit hun onderzoek rond het gebouw. Foto’s, video’s, notities, objecten en procesbeelden worden samengebracht tot een tentoonstelling die niet zozeer het gebouw documenteert, maar laat zien hoe een plek zich gedurende een artistiek onderzoek langzaam opent. Het hek wordt daarbij geen grens die overwonnen moet worden, maar een aanleiding om een andere vorm van toegang te zoeken. De expositie zal worden afgesloten met de presentatie van een in eigen beheer uitgebrachte publicatie van het project.