Vuurtorens Texel en Egmond aan Zee in beeld

Vuurtoren Texel
Vuurtoren Texel

Onlangs zijn er twee aardige en rijk geïllustreerde boekjes gepubliceerd over Nederlandse vuurtorens, die van Texel en van Egmond aan Zee. Beide torens zijn, zoals alle grote vuurtorens in ons land, rijksmonumenten. De boekjes zijn geschreven door Peter Kouwenhoven, eindredacteur van de Vuurboet, het kwartaaltijdschrift van de Nederlandse Vuurtoren Vereniging.
De boekjes geven informatie over de geschiedenis van de torens – ‘Texel’, officieel Eierland geheten, werd in werking gesteld op 1 november 1864, Egmond aan Zee op 30 september 1834 – de bouwwijze, de optieken, hun functionaliteit en de veranderingen die ze in de loop van hun bestaan hebben ondergaan. Ook is er aandacht voor de bemanningen van de torens, de vuurtorenwachters en hun familie, en de lichtwachterswoningen waar ze in woonden.

In het deel over Texel wordt ook ingegaan op het lot van de ‘Georgiërs’, Duitse krijgsgevangenen die tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog op Texel werden gedetacheerd en gedwongen om met de Duitsers mee te vechten. Dat weigerden ze, en ze kwamen tegen de Duitsers in opstand. Maar dat mislukte jammerlijk en ze verschansten zich in de vuurtoren. Die werd vervolgens door de Duitsers zwaar onder vuur genomen en er ontstond een verschrikkelijk bloedbad. Uiteindelijk kostte dat tussen de 482 en 565 Georgiërs het leven, 117 Texelaars en minstens 600 Duitsers. Bij Den Burg herinnert de Georgische Begraafplaats aan deze tragische gebeurtenis. De vuurtoren werd zeer zwaar beschadigd en de lichtwachterswoningen lagen volledig in puin. Na de oorlog werd de toren hersteld door er een nieuwe mantel van beton omheen te bouwen. Bezoekers kunnen deze bijzondere dubbele vuurtorenwand zien bij de beklimming van de toren.

Het beheer van de toren is sinds 2009 in handen van de Stichting Texels Museum, die ook dit boekje heeft uitgegeven. Het is verkrijgbaar bij de vuurtoren, of via de auteur (zie onder).

De toren van Egmond aan Zee is, behalve een rijksmonument, ook een officieel gedenkmonument voor luitenant-ter-zee Jan van Speyk – inderdaad die van “Dan liever de lucht in” toen hij op 5 februari 1831 zijn kanonneerboot in de monding van de Schelde opblies tijdens de Belgische opstand. Na veel geharrewar en ettelijke ontwerpen werd in 1838 uiteindelijk gekozen om de reeds bestaande ‘Noordertoren’ van Egmond met verschillende ornamenten en een speciale onderbouw/graftombe met de bekende gietijzeren leeuw op te sieren tot het huidige karakteristieke herdenkingsmonument. Het werd op 21 augustus 1841 als zodanig ingewijd door Koning Willem II. Overigens werd de huidige Noordertoren lange tijd terzijde gestaan door een iets kleinere ‘Zuidertoren’ op een duin iets verderop. Door het wegvallen van zijn functie werd deze Zuidertoren uiteindelijk overbodig en is daarom in 1915 afgebroken.
Toegang tot de toren wordt beheerd door de Koninklijke Nederlandse Reddingsmaatschappij (KNRM) in Egmond aan Zee, die tevens het boekje heeft uitgegeven.

Beide boekjes kosten € 4,95 en ze zijn verkrijgbaar bij de vuurtorens, of via de auteur: info@vuurtorensinnederland.nl.