Leids monument met dun dubbel glas, een groendak en zonnepanelen Foto: Gert Jan den Boer

Een pleidooi voor duurzaamheid in de monumentenzorg

Nee, meneer, dat mag hier niet. Dit is namelijk een monument. In mijn hoofd sla ik een zucht van ergernis. Maar ik kan het haar niet aanrekenen. Dit is nou eenmaal nog vaak het imago van onze sector: ‘niks mag’. Geduldig en duidelijk leg ik haar uit dat ze wel degelijk dubbel glas kan plaatsen, maar geen gewoon dubbel glas. Dun dubbel glas, mevrouw. Dat is speciaal ontwikkeld voor monumenten. En jawel, ook zonnepanelen mag u plaatsen, maar wel alleen op uw achterste dakvlak.

Ik werk sinds enkele maanden bij Erfgoed Leiden en Omstreken. Hier houd ik mij samen met mijn collega bezig met het verduurzamen van het monumentenbestand in Leiden. Op uitnodiging van bewoners adviseren wij hen over het verduurzamen van hun historische woning. Een gesprek zoals hierboven opgeschreven hebben wij vaak. Dat is jammer, want er kan en mag veel in monumenten – maar nee, niet alles.

Alle huishoudens energieneutraal in 2050?
Nederland is ambitieus. In 2050 wil Den Haag alle energie duurzaam opwekken en de CO? uitstoot naar nul reduceren. Dit betekent dat niemand van ons nog op aardgas zal stoken of koken, en dat wij allemaal onze energie gaan opwekken met behulp van zon, wind en water. Voor nieuwe huizen is dit niet zo’n probleem; er staan al tientallen energieneutrale woningen in Nederland.

Voor historische huizen is dit een ander verhaal. En dit zijn er nogal wat: maar liefst 20% van de Nederlandse woningvoorraad is voor 1945 gebouwd. Van deze woningen had 30% in 2016 het energielabel F of G. Dit zijn ongeveer een half miljoen energieverslindende huishoudens. Deze feiten zeggen maar een ding: als we onze ambities voor 2050 willen halen moeten we ook – of juist? – deze huizen verduurzamen.

Wacht niet af!
Het is niet de vraag of, maar wanneer er vanuit Den Haag nieuw beleid wordt gelanceerd om onze historische woningvoorraad te verduurzamen. Het lijkt mij wijs om dit als sector voor te zijn. Laten wij initiatief tonen door zelf te beginnen met het verduurzamen van deze woningen. Hoe? Geef burgers de ruimte om duurzaam energie op te wekken, adviseer over isolatiemogelijkheden en toon hen hoe zij energiezuinig kunnen leven.

Mijn advies: ga niet te ver dat het monument schade ondervindt – maar wees ook niet te terughoudend! Zoek een juiste balans tussen erfgoed en duurzaamheid. Wat ik heb geleerd is dat er echt in elk huis kansen liggen. Laten we deze grijpen!

Volgende keer schrijf ik over een aantal ingrepen die wij kunnen adviseren in historische woningen.

The following two tabs change content below.

Gertjan de Boer

Gertjan de Boer (1989) werkt bij Natuurmonumenten. Hij studeerde Monumenten- en Landschapszorg in Antwerpen en werkte eerder bij Erfgoed Leiden, gemeente Groningen en gemeente De Ronde Venen. Als correspondent schrijft hij op persoonlijke titel.
  1. Hoewel het inderdaad best mogelijk is om op monumenten en in beschermde gezichten zonnepanelen te plaatsen kun je dit ook vermijden. Dan zou je kunnen denken aan een collectief project met gebruik van de postcoderoosregeling, waarbij de panelen op een niet-monumentaal groot gebouw buiten het beschermde gezicht worden geplaatst. Op een gemeentelijk pand bij voorbeeld.

  2. Beste Frank,

    Dat is zeker een goede optie. Hierbij zijn wel enige lastige punten, zoals: wat gebeurt er als de bezitter van het dak na bv 8 jaar besluit het pand af te stoten? En: wie betalen voor mogelijke schade aan het dak? Door zulke praktische uitdagingen blijkt een postcoderoos niet zo makkelijk te realiseren als het lijkt.
    Maar het biedt zeker geweldige kansen, en er zijn al mooie resultaten behaald!

    Gertjan

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

We hebben zorg genomen om alle rechthebbenden voor hier gereproduceerde foto's te traceren, soms evenwel zonder succes. Iemand die in dit opzicht meent rechten te hebben wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen met de redactie van de Erfgoedstem.